یک اقتصاددان با تأکید بر اینکه مدیریت بازار ارز نیازمند شناخت انتظارات فعالان اقتصادی است، گفت: حذف معاملات فردایی و قراردادهای سلف، یکی از ابزارهای مهم کشف قیمت و مدیریت ریسک را از دسترس سیاستگذار خارج کرد؛ ابزاری که علاوه بر کمک به کنترل انتظارات، امکان برنامهریزی و ایجاد ثبات برای تولیدکنندگان را نیز فراهم میکند.
به گزارش خبرنگار صنعت مالی، موضوع نحوه مدیریت بازار ارز و کنترل انتظارات تورمی همواره یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری اقتصادی بوده است. در حالی که برخی، محدودسازی معاملات فردایی را راهکاری برای مقابله با سفتهبازی و نوسانات بازار میدانند، گروهی از اقتصاددانان معتقدند این تصمیم، سیاستگذار را از یکی از مهمترین ابزارهای رصد انتظارات بازار محروم کرده و حتی توانست بخشی از معاملات را به بازارهای خارج از کشور منتقل کند.
فرشاد پرویزیان، اقتصاددان، صاحبنظر حوزه پول و ارز، استاد دانشگاه و عضو انجمن اقتصاد ایران، در گفتوگو با خبرنگار صنعت مالی با اشاره به نقش بازارهای آتی و قراردادهای سلف در اقتصاد اظهار کرد: تمام این ابزارها بر مبنای معاملات آینده و مدیریت انتظارات شکل گرفتهاند. قراردادهای سلف و معاملات آتی در همه دنیا بهعنوان ابزاری برای شناخت انتظارات بازار و مدیریت ریسک مورد استفاده قرار میگیرند.
وی افزود: وقتی قیمت سکه، ارز یا سایر داراییها برای سه ماه آینده در بازار معامله میشود، سیاستگذار میتواند از این قیمتها بهعنوان شاخصی برای ارزیابی انتظارات فعالان اقتصادی استفاده کند و بر همان اساس سیاستهای خود را تنظیم کند.
این اقتصاددان با انتقاد از محدود شدن معاملات فردایی گفت: تصور اینکه صرفاً معاملات فردایی باعث افزایش قیمتها میشود، برداشت دقیقی از کارکرد این بازارها نیست. با تعطیلی این معاملات، عملاً یکی از ابزارهای مهم سیاستگذار برای سنجش انتظارات بازار از بین رفت.
پرویزیان ادامه داد: در نتیجه این اقدام بود که بخشی از این معاملات نیز به جای آنکه در داخل کشور و در معرض رصد سیاستگذار انجام شود، به بازارهای خارج از ایران منتقل شد. البته این تنها یکی از عوامل مؤثر بر تحولات بازار ارز است، اما در هر صورت موجب شد بخشی از اطلاعات و سیگنالهای بازار از دسترس سیاستگذار خارج شود.
وی با بیان اینکه بازارهای آتی نقش «دماسنج انتظارات» را ایفا میکنند، تصریح کرد: اگر سیاستگذار مشاهده کند که بازار، نرخ ارز یا سکه را برای چند ماه آینده بالاتر پیشبینی میکند، این یک هشدار است تا پیش از وقوع آن، اقدامات لازم برای اصلاح سیاستها و مدیریت انتظارات را انجام دهد. عضو انجمن اقتصاد ایران تأکید کرد: حذف این ابزار، مانند آن است که دماسنج را بشکنیم و سپس انتظار داشته باشیم بدون اطلاع از وضعیت، تصمیم درستی بگیریم.
وی در ادامه به نقش قراردادهای سلف در فعالیت بنگاههای اقتصادی اشاره کرد و گفت: این ابزارها فقط برای سیاستگذار اهمیت ندارند، بلکه برای تولیدکنندگان و شرکتها نیز کاربرد اساسی دارند؛ زیرا بنگاه اقتصادی میتواند از چند ماه قبل قیمت ارز یا مواد اولیه مورد نیاز خود را مشخص کند و بر همان اساس برای تولید، سرمایهگذاری و تأمین مالی برنامهریزی کند.
پرویزیان افزود: حتی اگر قیمت آینده بالاتر از نرخ امروز باشد، اطلاع از آن و اطمینان نسبت به امکان تأمین ارز یا کالا، به مراتب بهتر از شرایطی است که فعال اقتصادی هیچ تصویری از آینده نداشته باشد و نداند فردا چه اتفاقی در بازار رخ خواهد داد.
وی با بیان اینکه ثبات اقتصادی به معنای قابل پیشبینی بودن شرایط برای فعالان اقتصادی است، اظهار کرد: در فضای بیثبات، انگیزه تولید و سرمایهگذاری کاهش پیدا میکند، زیرا تولیدکننده نمیتواند درباره هزینهها و درآمدهای آینده تصمیمگیری کند.
این اقتصاددان همچنین گفت: بازارهای آتی میتوانند به ابزاری برای ارزیابی عملکرد سیاستهای اقتصادی نیز تبدیل شوند؛ به این معنا که سیاستگذار از طریق تغییر انتظارات بازار، اثرگذاری یا عدم اثرگذاری تصمیمات خود را ارزیابی کند.
پرویزیان در پایان با تأکید بر اینکه مهار تورم تنها با کنترل انتظارات محقق نمیشود، خاطرنشان کرد: مدیریت انتظارات اهمیت زیادی دارد، اما برای کنترل پایدار تورم باید زمینه افزایش تولید نیز فراهم شود. این هدف نیز بدون ایجاد ثبات، کاهش نااطمینانی و فراهم کردن امکان برنامهریزی برای فعالان اقتصادی و تولیدکنندگان دستیافتنی نخواهد بود.
بیشتر بخوانید:
برای عضویت در کانال بله صنعت مالی و اطلاع از آخرین اخبار و رویدادهای اقتصادی ایران و جهان کلیک کنید.