بازه زمانی توزیع ارز اربعین امسال از ۲۰ تیرماه آغاز شده و تا ۱۲ مردادماه ادامه پیدا میکند. در حالی که زائران برای تأمین ۲۰۰ هزار دینار خود باید به شعب منتخب بانکها مراجعه کنند، تغییر رویکرد بانک مرکزی و حذف نرخهای ترجیحی، فضای جدیدی را در بازار ارز اربعین ایجاد کرده است.
به گزارش صنعت مالی، امسال بانک مرکزی با حذف نرخهای ترجیحی، عرضه ارز اربعین را بر مبنای نرخ توافقی میان بانکها و صرافیها قرار داده است. در این سازوکار، سهمیه هر زائر ۲۰۰ هزار دینار عراق تعیین شده است که با قیمتهای فعلی، هزینه خرید این سهمیه حدود ۲۵ میلیون تومان برآورد میشود. این تغییر در سیاستگذاری، قیمت ارز اربعین را نسبت به سال گذشته با افزایش همراه کرده است.
در مقایسه با سال گذشته، بزرگترین تغییر در “ماهیت قیمت” است؛ در سالهای پیشین با وجود نرخ ترجیحی، دولت بخشی از فشار مالی را از دوش زائر برمیداشت، اما امسال با قیمت توافقی، این بار کاملاً بر عهده خود زائر است. این موضوع از نظر اقتصادی باعث شده تا بخشی از بودجه اصلی سفر، تنها صرف خرید ارز شود.
آسیب اصلی این تغییر، فشار مستقیم بر جیب خانوادههای کمدرآمد است. افزایش ناگهانی هزینهها میتواند باعث شود بسیاری از افرادی که برای سفر برنامهریزی کرده بودند، به دلیل نداشتن بودجه کافی برای ارز، از حضور در مراسم اربعین بازمانده یا با کمبود شدید پول در مقصد روبرو شوند.
اولین مرحله برای دریافت ارز، ثبتنام در سامانه سماح و دریافت کد رهگیری است. زائران باید اطلاعات هویتی و مشخصات گذرنامه خود را با دقت در این سامانه ثبت کنند تا مجوز لازم برای ثبتنام در سامانههای بانکی صادر شود. طبق اعلام بانک مرکزی، همراه داشتن اصل کارت ملی و کد رهگیری سماح برای نهایی کردن درخواست در شعب بانکی الزامی است.
این فرآیند نسبت به سال گذشته از حالت سنتی و ساده به یک زنجیره دیجیتال پیچیده تبدیل شده است. در گذشته زائر با مراجعه مستقیم به بانک مشکل کمتری داشت، اما امسال اگر در مرحله اول (سماح) یا مرحله دوم (سامانههای بانکی) خطایی رخ دهد، کل مسیر مسدود میشود.
آسیب این بخش، “عدم توانایی دیجیتالی” برخی از زائران است. سالمندان یا کسانی که با اپلیکیشنها آشنایی ندارند، ممکن است در این مسیر دچار استرس و سردرگمی شوند. همچنین، هرگونه اختلال در سامانههای سماح یا بانکی میتواند منجر به ایجاد صفهای طولانی و ازدحام در شعب شود که خستگی زائر را قبل از شروع سفر دوچندان میکند.
امکان دریافت ارز اربعین هم صورت حضوری و هم از طریق بسترهای غیرحضوری فراهم شده است. بانکهای ملی، سپه، ملت، شهر و گردشگری به عنوان بانکهای عامل معرفی شدهاند که زائران میتوانند از طریق سامانههای زیر درخواست خود را ثبت کنند:
بانک ملی: پیامرسان بله | بانک سپه: اپلیکیشن امیدبانک | بانک ملت: سامانه پیشخوان شمس | بانک تجارت: سامانه بانک تجارت | بانک گردشگری: شعب منتخب (حضوری) و در نهایت بانک قرض الحسنه مهر ایران.
اگرچه تنوع در روشهای دریافت (از پیامرسان گرفته تا اپلیکیشن) یک گام رو به جلو است، اما این موضوع مسئولیت بیشتری را بر عهده زائر گذاشته است. زائر باید دقیقاً بداند هر بانک از کدام پلتفرم استفاده میکند تا در مسیر اشتباه، زمان خود را تلف نکند.
توزیع ارز اربعین از تاریخ ۲۰ تیرماه آغاز شده و تا ۱۲ مردادماه (یک روز پیش از اربعین) ادامه دارد. با توجه به محدودیت زمانی و احتمال بروز اختلالات فنی در سامانهها، زائران باید پیش از مراجعه حضوری به شعب، نسبت به ثبتنام و تکمیل مدارک خود به صورت آنلاین اقدام کنند. همچنین یادآوری میشود که در صورت نیاز به مبالغ بیش از سهمیه تعیینشده، تهیه مابقی ارز مورد نیاز باید از طریق صرافیهای مجاز و بازار آزاد صورت گیرد.
با مقایسه با سال گذشته، مهلت زمانی امسال بسیار حساستر شده است. در گذشته انعطاف بیشتری برای رفع مشکلات وجود داشت، اما امسال با توجه به احتمال بروز اختلالات سیستمی، هرگونه تأخیر میتواند نتیجه بدی داشته باشد.
آسیب نهایی در این بخش، “بحران کمبود ارز در روزهای پایانی” است. اگر زائر در روزهای نزدیک به سفر با مشکل فنی یا اتمام سهمیه مواجه شود، مجبور است مابقی پول خود را از بازار آزاد تهیه کند که قیمتها در آن زمان معمولاً بسیار بالاتر و بیثباتتر است. این موضوع میتواند منجر به ضرر مالی مستقیم و ناامیدی زائر در لحظات آخر سفر شود.
برای عضویت در کانال بله صنعت مالی و اطلاع از آخرین اخبار و رویدادهای اقتصادی ایران و جهان کلیک کنید.