دولت با ارسال سیگنال‌های ضدتورمی می‌تواند انتظارات را مهار کند

به گزارش خبرنگار صنعت مالی، مدیریت انتظارات تورمی یکی از مهم‌ترین محورهای سیاست‌گذاری اقتصادی در شرایط تورمی است. بسیاری از اقتصاددانان معتقدند بخشی از افزایش قیمت‌ها نه صرفاً ناشی از عوامل پولی، بلکه حاصل انتظارات فعالان اقتصادی از آینده است؛ انتظاراتی که می‌تواند بر رفتار مردم، سرمایه‌گذاران و حتی بازارهای دارایی اثرگذار باشد.
فرشاد پرویزیان، اقتصاددان، صاحب‌نظر حوزه پول و ارز، استاد دانشگاه و عضو انجمن اقتصاد ایران، در گفت‌وگو با خبرنگار صنعت مالی با اشاره به اهمیت اعتمادسازی در مهار تورم اظهار کرد: مسئله اصلی در مدیریت انتظارات تورمی، اعتمادسازی است. اگر دولت بتواند اعتماد عمومی را تقویت کند، امکان مدیریت انتظارات نیز فراهم می‌شود.
وی افزود: دولت باید با ارسال سیگنال‌های روشن و معتبر به جامعه، نشان دهد که اراده جدی برای مهار تورم، مقابله با رانت و ایجاد ثبات اقتصادی دارد. در بسیاری از موارد، همین سیگنال‌ها موجب می‌شود فعالان اقتصادی رفتار خود را با شرایط جدید تطبیق دهند.

ارسال سیگنال ضدتورمی از مسیر سیاست پولی

این اقتصاددان با اشاره به نقش سیاست پولی در مدیریت انتظارات گفت: یکی از مهم‌ترین ابزارهای دولت، استفاده از سیاست‌های ضدتورمی است. برای مثال، افزایش نرخ بهره می‌تواند این پیام را به بازار منتقل کند که سیاست‌گذار در مسیر کنترل تورم قرار دارد.
پرویزیان تصریح کرد: البته منظور این نیست که نرخ بهره الزاماً باید تا سطح نرخ تورم افزایش یابد؛ زیرا در شرایط فعلی اقتصاد ایران چنین اقدامی می‌تواند تبعات سنگینی برای تولید و فعالیت‌های اقتصادی داشته باشد. اما حتی افزایش تدریجی نرخ بهره نیز می‌تواند سیگنال مبارزه با تورم را به فعالان اقتصادی منتقل کند و بخشی از انتظارات تورمی را کاهش دهد.
وی ادامه داد: با فروکش کردن انتظارات تورمی، امکان مدیریت بهتر بازار ارز نیز فراهم می‌شود و التهاب بازار تا حدی کاهش می‌یابد.

دولت باید عرضه ارز را مدیریت کند

عضو انجمن اقتصاد ایران درباره مدیریت بازار ارز نیز اظهار کرد: دولت باید بتواند عرضه ارز توسط شرکت‌های بزرگ، به‌ویژه بنگاه‌های بزرگ و خصولتی را مدیریت و هماهنگ کند تا در مواقع لازم، بخشی از منابع ارزی وارد بازار شود.
وی افزود: هدف از این اقدام، الزاماً کاهش شدید نرخ ارز نیست، بلکه ارسال یک سیگنال به بازار است. حتی اگر نرخ ارز کاهش محدودی را تجربه کند، همین تغییر می‌تواند انتظارات را تا حدی تعدیل کرده و از شدت رفتارهای هیجانی بکاهد.
پرویزیان همچنین بر اهمیت سیاست‌های حمایتی دولت تأکید کرد و گفت: اگر مردم در عمل مشاهده کنند که کالاهای اساسی به میزان کافی در بازار وجود دارد و حمایت‌های معیشتی به‌صورت مستقیم به خانوارها می‌رسد، بخشی از نگرانی‌ها درباره آینده کاهش یافته و انتظارات تورمی نیز تعدیل می‌شود.

انتظارات تورمی از نگاه رابرت لوکاس

این اقتصاددان با اشاره به نظریه «انتظارات عقلایی» گفت: رابرت لوکاس، اقتصاددان برجسته و برنده جایزه نوبل اقتصاد، بنیان‌گذار نظریه انتظارات عقلایی است. بر اساس این نظریه، انتظارات مردم نقش تعیین‌کننده‌ای در عملکرد اقتصاد دارد.
وی افزود: نقل شده است که زمانی درباره تورم ایران از لوکاس سؤال شد و او با تعجب پرسید مگر ایران بانک مرکزی ندارد که بتواند این انتظارات را مدیریت کند؟
پرویزیان ادامه داد: لوکاس معتقد بود اگر مردم باور کنند که تورم در آینده کاهش خواهد یافت، همین تغییر در انتظارات می‌تواند به کاهش تورم واقعی نیز کمک کند. به بیان دیگر، تغییر انتظارات مردم، رفتار فعالان اقتصادی را نیز تغییر می‌دهد و اقتصاد به سمت تعادل حرکت می‌کند.

چرا مردم به سمت خرید طلا، ارز، مسکن و خودرو می‌روند؟

وی در ادامه با تشریح رفتار مردم در دوره‌های تورمی گفت: هنگامی که انتظارات تورمی افزایش پیدا می‌کند، افراد ترکیب دارایی‌های خود را تغییر می‌دهند. در چنین شرایطی، نگهداری پول نقد جذابیت خود را از دست می‌دهد و مردم به سمت دارایی‌هایی می‌روند که ارزش سرمایه آنها را حفظ کند.
این اقتصاددان افزود: نخستین انتخاب معمولاً ارز خارجی و طلاست، زیرا این دارایی‌ها از نگاه مردم مطمئن‌ترین ابزار حفظ ارزش سرمایه محسوب می‌شوند.

پرویزیان ادامه داد: پس از آن، برخی کالاها نیز از کالای مصرفی به کالای سرمایه‌ای تبدیل می‌شوند. در اقتصاد ایران، خودرو و مسکن مهم‌ترین نمونه‌های این دسته هستند؛ زیرا افراد علاوه بر مصرف، آنها را به‌عنوان ابزاری برای حفظ ارزش دارایی خریداری می‌کنند.
وی در پایان تأکید کرد: اگر دولت بتواند انتظارات تورمی را مهار کند و بازدهی سفته‌بازانه این دارایی‌ها کاهش دهد به ویژه در بازار مسکن و خودرو را  با روش‌هایی چون عرضه زمین برای ساخت مسکن و تسهیل واردات، انگیزه حرکت سرمایه‌ها به سمت بازارهای غیرمولد نیز کاهش خواهد یافت.

بیشتر بخوانید:

• پرویزیان: نوسانات نرخ سود و ارز سودآوری بانک‌ها را تهدید می‌کند