بازار خودرو در مسیر تخلیه حباب؛ آیا دوران رکود آغاز شده است
یک کارشناس بازار خودرو با اشاره به نوسانات اخیر این بازار تأکید کرد جهشهای قیمتی هفتههای گذشته بیش از آنکه ناشی از تغییرات تولید یا هزینههای واقعی باشد، نتیجه ورود و خروج سرمایههای سرگردان بوده است؛ سرمایههایی که ابتدا موج افزایشی ایجاد کردند و اکنون با خروج خود، بازار را وارد فاز اصلاح و تخلیه حباب کردهاند.
عماد جعفری، کارشناس بازار خودرو، در گفتوگو با صنعت مالی، با تشریح وضعیت فعلی بازار خودرو اظهار کرد: آنچه در هفتههای اخیر در این بازار رخ داده، بیشتر از آنکه به تحولات واقعی در بخش تولید یا عرضه مرتبط باشد، ناشی از رفتارهای هیجانی و ورود سرمایههای غیرمصرفی بوده است. بازار خودرو در مدت کوتاهی با یک جهش قیمتی غیرمنتظره روبهرو شد که این افزایش، نه بر پایه رشد تقاضای مصرفی، بلکه بر اساس ورود نقدینگیهای سرگردان شکل گرفت.
وی افزود: در حال حاضر بازار وارد مرحلهای شده که میتوان آن را «تخلیه حباب» نامید؛ مرحلهای که در آن سرمایهگذاران کوتاهمدت از بازار خارج میشوند و همین موضوع باعث کاهش نسبی قیمتها و کاهش حجم معاملات میشود. این وضعیت را نمیتوان بهطور دقیق رکود یا رونق نامید، بلکه باید آن را یک فاز اصلاحی پس از یک شوک قیمتی دانست.
او تصریح کرد: در این دوره نه عرضه خودروسازان افزایش قابل توجهی داشته و نه تغییر ساختاری در تولید رخ داده است. بنابراین تغییرات قیمتی بیشتر از سمت تقاضا و رفتار بازار شکل گرفته تا از سمت تولید.
جهش کوتاهمدت قیمتها و نقش سرمایههای غیرمصرفی
جعفری در ادامه با اشاره به نوسانات شدید هفتههای گذشته گفت: بازار خودرو در یک بازه زمانی کوتاه با ورود حجم قابل توجهی از سرمایههای غیرمصرفی مواجه شد؛ سرمایههایی که با هدف کسب سود سریع وارد بازار شدند و باعث شدند قیمت برخی خودروها در مدت کوتاه رشدهای چندصد میلیونی و حتی میلیاردی را تجربه کند.
او توضیح داد: این نوع رشد قیمتی معمولاً در بازارهایی رخ میدهد که نقدینگی سرگردان به سمت داراییهای محدود حرکت میکند. در چنین شرایطی، قیمتها نه بر اساس ارزش واقعی دارایی، بلکه بر اساس انتظارات تورمی و رفتارهای هیجانی تعیین میشوند.
این کارشناس بازار خودرو افزود: مصرفکننده واقعی هیچگاه نمیتواند در مدت کوتاه چنین تغییراتی در تقاضا ایجاد کند. بنابراین جهش اخیر قیمتها را باید ناشی از رفتار سفتهبازانه دانست، نه نیاز واقعی بازار.
وی ادامه داد: زمانی که یک بازار دچار رشد غیرمنطقی میشود، طبیعی است که پس از مدتی وارد فاز اصلاح شود. در حال حاضر نیز بخشی از سرمایههایی که وارد بازار شده بودند، در حال خروج هستند و همین موضوع باعث کاهش نسبی قیمتها شده است.
جعفری تأکید کرد: این کاهش قیمت به معنای بهبود ساختار بازار نیست، بلکه صرفاً بازگشت از یک وضعیت هیجانی به شرایط واقعیتر است.
ساختار انحصاری و سیاستهای واردات؛ ریشه بیثباتی بازار
این کارشناس بازار خودرو در بخش دیگری از گفتوگو، ساختار انحصاری صنعت خودرو را یکی از عوامل اصلی بیثباتی قیمتها دانست و اظهار کرد: در بازاری که رقابت واقعی وجود ندارد، خودروسازان از کاهش عرضه بهعنوان یک ابزار برای مدیریت قیمت استفاده میکنند. این موضوع باعث میشود هرگونه اختلال در عرضه، به سرعت در قیمتها منعکس شود.
او افزود: سیاستهای محدودکننده واردات نیز این وضعیت را تشدید کرده است. اگر واردات خودرو به شکل منطقی و هدفمند آزاد شود، بازار داخلی میتواند به تعادل نزدیکتر شود و فشار قیمتی کاهش یابد.
جعفری تصریح کرد: در حال حاضر، محدودیت واردات باعث شده بازار داخلی به شدت نسبت به تغییرات کوچک حساس باشد. همین حساسیت بالا موجب میشود کوچکترین تغییر در تقاضا یا انتظارات تورمی، به نوسانات شدید قیمتی منجر شود.
وی ادامه داد: در بسیاری از اقتصادهای مشابه، واردات نقش تنظیمکننده دارد و اجازه نمیدهد بازار داخلی دچار انحصار کامل شود. اما در ایران این ابزار یا محدود است یا بهصورت مقطعی استفاده میشود، که همین مسئله به بیثباتی دامن میزند.
این کارشناس بازار خودرو تأکید کرد: تا زمانی که ساختار رقابتی در بازار شکل نگیرد، نمیتوان انتظار داشت قیمتها بر اساس منطق عرضه و تقاضای واقعی حرکت کنند.
فولاد، تولید و بهانههای تکراری در کاهش عرضه
جعفری در ادامه با اشاره به موضوع تأمین مواد اولیه گفت: یکی از موضوعاتی که در مقاطع مختلف برای توجیه کاهش عرضه خودرو مطرح میشود، بحث کمبود فولاد و مواد اولیه است، اما این مسئله در بسیاری از موارد با واقعیتهای موجود همخوانی ندارد.
او توضیح داد: خودروسازان معمولاً ذخایر مناسبی از ورق فولادی در اختیار دارند و در صورت نیاز نیز امکان تأمین از مسیرهای مختلف داخلی و خارجی وجود دارد. بنابراین نمیتوان کاهش تولید را صرفاً به کمبود مواد اولیه نسبت داد.
وی افزود: در برخی شرایط، کاهش عرضه بیشتر یک تصمیم اقتصادی است تا یک اجبار تولیدی. زمانی که بازار ظرفیت افزایش قیمت را دارد، کاهش عرضه میتواند به افزایش سودآوری منجر شود و همین موضوع انگیزههایی برای کنترل تولید ایجاد میکند.
جعفری تأکید کرد: نباید همه مشکلات بازار را به عوامل بیرونی نسبت داد. بخشی از نوسانات قیمت ناشی از ساختار تصمیمگیری داخلی و نحوه مدیریت عرضه است که باید بهصورت دقیقتر مورد بررسی قرار گیرد.
او ادامه داد: در دورههایی که بازار دچار التهاب میشود، شفافیت در عرضه میتواند نقش مهمی در کنترل انتظارات تورمی داشته باشد، اما در صورت نبود این شفافیت، بازار به سمت رفتارهای هیجانی حرکت میکند.
آینده بازار خودرو؛ میان اصلاح قیمتی و احتمال تکرار چرخه نوسان
جعفری در جمعبندی تحلیل خود درباره آینده بازار خودرو گفت: پیشبینی دقیق روند این بازار دشوار است، زیرا عوامل متعددی از جمله سیاستهای وارداتی، نرخ ارز، وضعیت نقدینگی و رفتار سرمایهگذاران در آن نقش دارند.
او افزود: آنچه در حال حاضر مشاهده میشود، بیشتر یک دوره اصلاح پس از یک جهش هیجانی است. اما این به معنای ثبات پایدار نیست، زیرا اگر شرایط فعلی ادامه پیدا کند، امکان شکلگیری موجهای جدید قیمتی وجود دارد.
وی تصریح کرد: در صورتی که سیاستهای مربوط به واردات خودرو شفاف و پایدار نشود و همچنان محدودیتها ادامه یابد، بازار دوباره مستعد شکلگیری حبابهای جدید خواهد بود.
این کارشناس بازار خودرو هشدار داد: تجربه نشان داده هر زمان که عرضه محدود و تقاضای سرمایهای فعال شود، بازار خودرو وارد چرخهای از جهش و اصلاح میشود؛ چرخهای که در نهایت به ضرر مصرفکننده واقعی تمام میشود.
جعفری در پایان خاطرنشان کرد: راهکار اساسی برای کاهش این نوسانات، حرکت به سمت رقابتی شدن بازار، تسهیل واردات و ایجاد شفافیت در سیاستهای تولید و عرضه است. در غیر این صورت، بازار خودرو همچنان درگیر دورههای متناوب حباب و رکود خواهد بود و ثبات پایدار در آن شکل نخواهد گرفت.
عضویت در کانال بله
برای عضویت در کانال بله صنعت مالی و اطلاع از آخرین اخبار و رویدادهای اقتصادی ایران و جهان کلیک کنید.