انقلاب بورس کالا؛ توکن طلا و مس جای وام بانکی را می‌گیرد

به گزارش صنعت مالی، در پنل تخصصی «تامین مالی از طریق انتشار گواهی سپرده کالایی و توکنایز مبتنی بر دارایی» که با حضور مدیران ارشد و فعالان حوزه بازار سرمایه برگزار شد، موضوعاتی چون چالش‌های تامین مالی، روند توکنایز کردن دارایی‌ها و نقش نوآوری‌های مالی در آینده بازار سرمایه کشور بررسی شد.
سید جواد جهرمی در پنل «تامین مالی از طریق انتشار گواهی سپرده کالایی و توکنایز مبتنی بر دارایی» با بیان اینکه در حال حاضر حدود ۴۴ درصد ارزش معاملات بورس کالا به بازار مالی اختصاص دارد، افزود: پیش‌بینی می شود مجموع ارزش معاملات بورس کالا تا پایان امسال به بیش از ۴۰ میلیارد دلار برسد؛ اکنون حدود ۱۷ میلیارد دلار معامله در بازار مالی انجام شده و انتظار می‌رود این رقم تا پایان سال به مرز ۲۰ میلیارد دلار نزدیک شود. این نشان می‌دهد بازار در حال رسیدن به عمقی است که می‌تواند نقش مؤثری در رشد اقتصادی کشور ایفا کند.

نقش گواهی سپرده در توسعه فرهنگ مالی

وی با بیان اینکه گواهی سپرده کالایی تنها ابزار برای تأمین مالی نیست، تأکید کرد: این ابزار موجب افزایش آگاهی عمومی نسبت به کالاها و مکانیسم‌های بازار شده است. برای نمونه، بازار طلا طی دو تا سه سال اخیر به آزمایشی موفق تبدیل شد که توانست مردم را با این سازوکار آشنا کند و استقبال بسیار خوبی نیز به همراه داشت.
جهرمی فرهنگ‌سازی را از الزامات توسعه این بازار دانست و گفت: هر بازار تازه‌ تأسیسی مانند یک موجود تازه‌ متولد شده است که باید گام‌به‌گام رشد کند. نهادهای مالی نیز باید با شرکت‌های تولیدی به یک زبان مشترک برسند تا بتوانیم نیازهای بخش تولید را برطرف کنیم.
مدیرعامل بورس کالای ایران از راه‌اندازی گواهی‌های سپرده جدید بر پایه کالاهای مختلف مانند مس و نقره خبر داد و افزود: سال گذشته برای نخستین‌بار این بازارها شکل گرفت و توانست توجه سرمایه‌گذاران را جلب کند. وقتی کالایی مانند نقره جلوی چشم فعالان بازار قرار می‌گیرد، فرصت سرمایه‌گذاری جدیدی ایجاد می‌شود و این به رشد بازار و افزایش عمق معاملات کمک می‌کند.
جهرمی گواهی سپرده کالایی را فراتر از یک ابزار تأمین مالی دانست و تصریح کرد: این ابزار می‌تواند بستر توسعه ابزارهای مشتقه، پوشش ریسک، صندوق‌های کالایی و حتی شکل‌گیری کسب‌وکارهای جدید در حوزه انبارداری باشد. به گفته وی، با توسعه انبارهای استاندارد و بومی‌سازی فرآیندها، گواهی سپرده می‌تواند زنجیره‌ای از فعالیت‌های اقتصادی جدید را فعال کند؛ تجربه‌ای که در محصولاتی مانند زعفران آغاز شده و به‌تدریج به سایر کالاها تسری می‌یابد.

مصوبه دولت و رونمایی از ابزار «توثیق گواهی سپرده»

وی به نقش هیات وزیران در توسعه ابزارهای نوین مالی اشاره کرد و گفت:مصوبه اخیر دولت درباره امکان استفاده از گواهی سپرده به‌عنوان ابزار توثیق، گام مهمی در کاهش هزینه‌های شرکت‌ها خواهد بود که به‌زودی با حضور وزیر اقتصاد از این ابزار جدید رونمایی می‌شود.
جهرمی همچنین از برنامه‌های آتی بورس کالا در حوزه معدن خبر داد و با بیان اینکه معادن کشور ظرفیت عظیمی برای تحول اقتصادی دارند، اظهار کرد: در حال بررسی سازوکار صندوق‌های کالایی در بخش معدن هستیم تا بتوانیم مشارکت مردم را در این حوزه افزایش دهیم. این مدل می‌تواند به تأمین مالی پروژه‌های معدنی و توسعه صنایع پایین‌دستی کمک کند.
به گفته وی، یکی از اهداف اصلی بورس کالا ایجاد ابزارهای مشتقه مبتنی بر گواهی سپرده است، این ابزارها علاوه بر تأمین مالی، پوشش ریسک قیمت را برای شرکت‌ها فراهم می‌کنند که در این راستا با بخش‌های خصوصی در حال گفت‌وگو هستیم تا این ابزارها به‌صورت عملیاتی وارد بازار شوند.
جهرمی مهم‌ترین چالش این بازار را نیاز به فرهنگ‌سازی و آموزش دانست و تصریح کرد: بازارهایی که مبتنی بر کالاست، نیاز به درک عمیق‌تری از نوسانات دارند و ورود به آن باید با آگاهی کامل از ساختار، قوانین و ریسک‌ها صورت گیرد. اگر این مسیر با آموزش و همکاری پیش رود، رشد بازارهای مالی کالایی تا سه یا چهار برابر سطح فعلی کاملاً دست‌یافتنی است.
وی با تأکید بر ضرورت همکاری همه بخش‌ها گفت: هر نهادی که بتواند ارزشی به این حرکت اضافه کند، مورد استقبال ماست. هدف این است که مدیریت بازارها با در نظر گرفتن نقش سازمان‌ها و فعالان انجام شود تا اعتماد عمومی جلب و زمینه رشد پایدار بازارهای مالی کالایی فراهم شود.

فرصت جهانی تامین مالی از مسیر بازار سرمایه

روح‌اله حسینی مقدم، مشاور ارشد تامین مالی و از مدیران برجسته بازار سرمایه نیز در سخنانی به اهمیت جهانی شدن توکنایزیشن در بازارهای مالی اشاره کرد و گفت: توکنایزیشن، هم به‌عنوان یک روند جهانی و هم به‌عنوان یک فرصت برای جذب سرمایه در بازارهای مالی ایران، می‌تواند نقش مهمی ایفا کند. در این زمینه، توجه به الزامات رگولاتوری و حساسیت‌های لازم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
وی با اشاره به تورم و چالش‌های اقتصادی موجود در کشور، گفت: موضوع تامین مالی یکی از مسائل اصلی اقتصاد دنیاست که در کشور ما به‌ویژه در شرایط تورمی نمود بیشتری پیدا کرده است. برای حل این مشکل، باید به سمت کاهش تورم حرکت کنیم تا از این طریق دید سرمایه‌گذاران به‌ویژه سرمایه‌گذاران بلندمدت بهبود یابد.
حسینی مقدم در ادامه به مشکلات اقتصادی کشور اشاره کرد و افزود: یکی از چالش‌های اصلی در اقتصاد ایران، مسئله تامین مالی است که در بسیاری از مواقع به دلیل تورم بالا و هزینه‌های غیرمعقول تامین مالی، بنگاه‌ها با مشکلات جدی مواجه می‌شوند. در شرایط تورمی، هزینه‌های تامین مالی بالا می‌رود و افق‌های بلندمدت سرمایه‌گذاری با چالش مواجه می‌شود. این مشکلات به‌ویژه زمانی نمود پیدا می‌کند که سیستم‌های مالی کشور به‌شدت بانک‌محور هستند و نتوانسته‌اند به شکل کارآمدی به تامین مالی پرداخته و بازار سرمایه را توسعه دهند.
حسینی مقدم ادامه داد: موضوع تورم موجب می‌شود که دید سرمایه‌گذاران به سرمایه‌گذاری بلندمدت کاهش یابد و بیشتر سرمایه‌گذاران به دنبال فرصت‌های کوتاه‌مدت باشند. سیستم بانک‌محور تامین مالی که در کشور ما جا افتاده، باعث شده که قیمت‌گذاری پول به‌طور صحیح و معقول انجام نشود. به این ترتیب، آثار منفی این روش به بازار سرمایه هم سرایت کرده است.
وی همچنین به ضرورت ایجاد نهادهای مالی ساختار یافته اشاره کرد و گفت: برای رفع این مشکلات و پاسخگویی به نیازهای تامین مالی کشور، باید در ابتدا نهادهای مالی ساختار یافته ایجاد شوند. این نهادها باید قادر باشند که به‌طور موثر به تامین مالی کمک کنند. به علاوه، صندوق‌ها نیز می‌توانند در این فرآیند نقش مهمی ایفا کنند.
حسینی مقدم همچنین در خصوص تفاوت توکنایزیشن و سکیوریزیشن (اوراق بهادارسازی) گفت: توکنایزیشن از نظر اصولی مشابه با سکیوریزیشن است. با این حال، در توکنایزیشن، هزینه‌های تامین مالی به‌طور چشمگیری کاهش می‌یابد. این به دلیل آن است که در بستر بلاکچین، نهادهای غیرضروری حذف شده و شفافیت معاملات افزایش می‌یابد. این شفافیت همچنین می‌تواند موجب افزایش نقدشوندگی در بازار شود و به بازارهای گسترده‌تری دسترسی پیدا کرد.
مشاور ارشد تامین مالی و از مدیران برجسته بازار سرمایه افزود: توکنایزیشن با قابلیت تقسیم‌پذیری بیشتر، به سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهد که به راحتی وارد بازار شوند. در مقایسه با سکیوریزیشن، توکنایزیشن به‌ویژه در ایجاد خلاقیت در ابزارهای سرمایه‌گذاری موفق‌تر عمل می‌کند و انواع مختلفی از ابزارهای مالی برای جذب سرمایه‌گذاران مختلف طراحی می‌شود.
حسینی مقدم در جمع‌بندی سخنان خود اظهار کرد: در واقع، تفاوتی بین توکنایزیشن و سکیوریزیشن در بحث دارایی پایه وجود ندارد. هر دو ابزار به‌منظور تامین مالی ایجاد شده‌اند. در توکنایزیشن، تقسیم‌پذیری بیشتر است و انتقال مالکیت به‌صورت دیجیتال در بستر بلاکچین انجام می‌شود. همچنین هزینه‌ها کاهش یافته و فرآیندها (معاملات) ۲۴ ساعته می‌شود.
وی به ضرورت نگاه دوستانه مقام ناظر به این حوزه اشاره کرد و گفت: مقام ناظر باید با روحیه‌ای غیرتقابلی به موضوع توکنایزیشن و سکیوریزیشن نگاه کند و زمینه‌ها و ابزارهای نظارتی لازم را فراهم کند تا این ابزارها بتوانند به‌درستی در بازار مالی کشور پیاده‌سازی شوند.

توکنایزیشن؛ راهکار نوآورانه تامین مالی

سید بابک ابراهیمی مدیرعامل گروه مدیریت سرمایه‌گذاری امید، نیز در این پنل تخصصی از توسعه توکنایزیشن به‌عنوان یک راهکار نوآورانه برای تامین مالی یاد کرد و گفت: توکنایز کردن دارایی‌ها در بستر بلاکچین به‌طور قابل‌توجهی هزینه‌های تامین مالی را کاهش می‌دهد و شفافیت معاملات را افزایش می‌دهد. این روند همچنین امکان جذب سرمایه‌گذاران خرد را فراهم می‌کند.
وی افزود: توکنایزیشن در واقع یک روش مدرن برای انجام سکیوریزیشن است و می‌تواند بازار را از محدودیت‌های فیزیکی و مکانی رها سازد. در این روش، بازار سرمایه به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند معادن، می‌تواند از ظرفیت‌های جدید بهره‌برداری کند و نقدشوندگی را افزایش دهد.
مدیرعامل گروه مدیریت سرمایه‌گذاری امید بابیان اینکه زمانی که بورس کالا شروع به ارایه گواهی سپرده کالایی کرد، مقاومت زیادی در این زمینه وجود داشت، افزود: توکنایز کردن دارایی ها ترندی بین المللی است. اگرچه رگولاتور ما در این حوزه قدری عقب است اما اقدامات خوبی انجام شده و باید بتوانیم این نهضت را پیش ببریم.
وی با تاکید بر اینکه برای فعالیت هایی مانند اوراق بهادار سازی دارایی‌ها نیاز به امنیت و آرامش اقتصادی داریم، گفت: همچنین باید دید که چرا تاکنون از توکنایزسازی دارایی‌ها به خوبی استفاده نشده است؟ چرا که این ابزار، از آنجا که بر مبنای دارایی فیزیکی و واقعی ایجاد شده است، قابلیت های جذب سرمایه بیشتری دارد.
ابراهیمی تاکید کرد: در این زمینه به طراحی یک ابزار ترکیبی بازار محور از سوی بانک، بورس و بیمه به عنوان ارکان اصلی اقتصاد کشور نیاز داریم.

رشد بازار سرمایه با ابزارهای جدید و تقویت نقدشوندگی

حامد فلاح جوشقانی،مدیرعامل تامین سرمایه کیمیا، نیز در این نشست، با اشاره به اهمیت ابزارهای جدید مالی، به‌ویژه گواهی سپرده کالایی، گفت: گواهی سپرده کالایی، به‌عنوان ابزاری برای تامین مالی، فرصت‌های خوبی را برای فعالان اقتصادی فراهم کرده است. این ابزار می‌تواند به‌ویژه در دوران رکود و رونق اقتصادی، به افزایش سیالیت بازار و مدیریت نوسانات قیمت کمک کند.
وی افزود: در کنار گواهی سپرده کالایی، باید صندوق‌های سرمایه‌گذاری کالایی نیز توسعه یابند تا امکان جذب سرمایه‌های خرد افزایش یابد و نقدشوندگی بازار ارتقا یابد.
مدیرعامل تامین سرمایه کیمیا با تاکید بر اینکه مهم ترین بحث در اقتصاد، بحث تامین مالی است و این موضوع نه تنها در سطح ملی که چالشی بین المللی است، افزود: لازم است علاوه بر تولیدکنندگان، موضوع تامین مالی و جذب سرمایه به این منظور را از منظر سرمایه‌گذاران و مصرف کنندگان کالا و بازار بورس کالا نیز بررسی کنیم.
جوشقانی تاکید کرد: اگر جذابیت موردنظر سمت سرمایه گذار و مصرف کننده تامین نشود، تامین مالی موفقی صورت نخواهد گرفت.
وی با بیان اینکه فعال شدن بازار مالی بورس کالا رویداد خوبی بوده است، افزود: راه‌اندازی امکان معاملات با استفاده از گواهی سپرده کالایی اقدام بسیار خوبی است که یک کالا با حفظ حقوق مالکیت دارندگان به بازار سرمایه عرضه می شود.
فلاح جوشقانی با تاکید بر ضرورت توسعه صندوق های سرمایه گذاری کالایی خاطرنشان کرد: از دیدگاه سرمایه گذاری هر چه بتوانیم نقدشوندگی را افزایش و امکان سرمایه گذاری را سیال‌تر و خردتر کنیم ، سرمایه گذاری بیشتر می شود و به تبع آن جذب سرمایه‌گذار و نقدشوندگی نیز بیشتر خواهد شد.

گواهی سپرده کالایی، جایگزین تامین مالی بانک‌محور

محمدعلی جلالی مدیرعامل تامین سرمایه دماوند، نیز در سخنانی به چالش‌های تامین مالی در کشور اشاره کرد و گفت: با توجه به ناترازی بانک‌ها و محدودیت‌های موجود در سیستم بانکی، استفاده از گواهی سپرده کالایی می‌تواند راه‌حل مؤثری برای تامین مالی تولیدکنندگان باشد. این ابزار به‌ویژه برای تولیدکنندگان کوچک و متوسط می‌تواند فرصت‌های تأمین مالی مناسبی را فراهم کند.
وی همچنین به مزایای قانونی و مالیاتی گواهی سپرده کالایی اشاره کرد و افزود: اگر بتوان معاملات گواهی‌های سپرده را ۲۴ ساعته کرد، این ابزار می‌تواند کارایی بیشتری داشته باشد و دغدغه تولیدکنندگان را در زمینه تأمین مالی در تمام طول سال کاهش دهد.

متد جدید توکن‌سازی در دنیا

محمد قاسمی، مدیرعامل توسعه فناوری مزدک، در این پنل تخصصی، اعلام کرد: اتفاق خوب این است که بازار سرمایه ما از سه سال پیش به سمت توکن‌سازی دارایی‌ها و تأمین مالی از این طریق حرکت کرده است. به طور خاص، دو مدل توکن‌سازی در حال پیگیری است که یکی از آنها در دنیا به عنوان متد جدیدتر ک شناخته می‌شود.
وی در ادامه توضیح داد: بازار سرمایه ایران در شرایطی قرار دارد که پلتفرم‌های مختلف به دلیل محدودیت‌های زیرساختی و مقرراتی نمی‌توانند به این تکنولوژی دسترسی پیدا کنند. این مسئله باعث شده که بازارهای موازی و با ریسک بالا شکل بگیرند.
وی افزود: متد اصلی در دنیا بر دارایی‌های فعلی بازار سرمایه متمرکز است، جایی که ابزارهای موجود تقریباً کامل هستند و توکن‌سازی روی این دارایی‌ها انجام می‌شود. این روند به نظر من اتفاق خوبی است که به توسعه بازار و تنوع در ابزارهای تأمین مالی کمک می‌کند.
قاسمی در ادامه به تجربیات ایران در زمینه توکن‌سازی دارایی‌ها اشاره کرد و گفت: در تجربه ما ابتدا صندوق‌های سرمایه‌گذاری و سپس گواهی سپرده کالایی معرفی شدند. اولین توکن تأمین مالی انرژی به نام «یوسول» را ایجاد کردیم و در ادامه اولین توکن معدنی ایران با نام «توکن کرومی» را به عنوان اولین نمونه توکنایزیشن دارایی‌های واقعی در ایران با دارایی پایه کنسانتره کرومیت معرفی کردیم.
وی همچنین توضیح داد: در مدل توکن‌سازی کرومی، مانند ابزار سلف، پیش‌فروش محصول انجام می‌شود. این پروژه نشان می‌دهد چگونه یک کالای صنعتی می‌تواند توکنایز شده و در بازار سرمایه عرضه شود.
قاسمی تأکید کرد: موفقیت توکنایزیشن دارایی‌ها در ایران به چارچوب رگولاتوری مناسب وابسته است. سیاست‌گذاران باید تعادل میان نوآوری و کنترل ریسک را حفظ کنند تا از یک سو فرصت‌های جدید ایجاد شود و از سوی دیگر ریسک‌ها کنترل شوند.
وی گفت: توکنایزیشن دارایی‌ها به هیچ عنوان یک جایگزین برای بازار سرمایه نیست، بلکه لایه‌ای تکمیل‌کننده است که به جذب سرمایه خرد، شفافیت مصرف منابع، تکمیل زنجیره ارزش و کنترل ریسک کمک می‌کند. نسل Z، که برخوردار از سرمایه خرد است، تمایل زیادی به سرمایه‌گذاری در بستر بلاک‌چین دارند. همچنین ایرانیان خارج از کشور و سرمایه‌گذاران خارجی نیز می‌توانند به راحتی از این بستر بهره‌برداری کنند و به دارایی‌های عرضه‌شده در بازار سرمایه دسترسی داشته باشند.
مدیرعامل توسعه فناوری مزدک، خاطرنشان کرد: ایران با بهره‌گیری از این مدل ترکیبی می‌تواند به پیشرو منطقه‌ای در حوزه دارایی‌های توکنایز شده تبدیل شود و فرصت‌های استراتژیکی برای جذب سرمایه و توسعه بازار ایجاد کند. برای این کار، اجرای پایلوت محدود، استفاده از دارایی‌های واقعی و نظارت کامل بر فرآیند ضروری است.

منبع: صدای بورس

بیشتر بخوانید:

• آب در فرابورس؛ تامین مالی پروژه ملی آب از بورس آغاز شد