یک کارشناس اقتصادی با بیان اینکه سرمایهگذاری مستقیم بدون دانش تحلیلی میتواند زمینهساز تصمیمهای پرهزینه شود، استفاده از صندوقهای سهامی را راهکاری برای بهرهگیری از تخصص حرفهای و مدیریت متنوع داراییها عنوان کرد.
در شرایطی که نوسانات بازار سرمایه، پیچیدگی تحلیل شرکتها و ضرورت رصد مستمر اخبار اقتصادی و تحولات صنایع، سرمایهگذاری مستقیم را برای بسیاری از افراد دشوار کرده است، صندوقهای سهامی میتوانند نقش واسطهای حرفهای میان سرمایهگذاران خرد و بازار سهام ایفا کنند. با این حال، تحقق مزایای این ابزارها مستلزم مدیریت اصولی، شفافیت عملکرد، نظارت مستمر و رعایت الزامات حرفهای از سوی مدیران صندوقهاست.
حسین محمودی اصل، کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با صنعت مالی، با تشریح مزایای صندوقهای سهامی برای سرمایهگذاران غیرحرفهای اظهار کرد: یکی از مهمترین چالشهای ورود مردم به بازار سرمایه، نداشتن دانش و مهارت کافی برای تحلیل وضعیت شرکتها و تشخیص زمان مناسب خرید و فروش سهام است. سرمایهگذاری در بورس صرفاً به معنای خرید چند سهم نیست، بلکه نیازمند شناخت صورتهای مالی، بررسی وضعیت بنیادی شرکتها، تحلیل روندهای قیمتی، ارزیابی شرایط صنایع و رصد متغیرهای کلان اقتصادی است.
وی افزود: بخش قابل توجهی از مردم نه فرصت کافی برای کسب این دانش را دارند و نه میتوانند بهصورت مستمر تحولات بازار را دنبال کنند. در چنین شرایطی، صندوقهای سهامی این امکان را فراهم میکنند که افراد به جای تصمیمگیری مستقیم درباره خرید و فروش تکتک نمادها، سرمایه خود را در اختیار مجموعهای از مدیران و تحلیلگران حرفهای قرار دهند تا بر اساس استراتژی مشخص، منابع را در بازار سهام مدیریت کنند.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه مدیریت تخصصی داراییها یکی از مهمترین مزیتهای صندوقهای سهامی است، تصریح کرد: در سرمایهگذاری مستقیم، فرد باید شخصاً درباره انتخاب سهم، قیمت خرید، زمان فروش و میزان تخصیص سرمایه تصمیم بگیرد؛ تصمیمهایی که هرکدام میتوانند بر نتیجه نهایی سرمایهگذاری اثرگذار باشند. اما در صندوقهای سهامی، این مسئولیت بر عهده تیم مدیریت صندوق قرار میگیرد و سرمایهگذار از دانش، تجربه و ابزارهای تحلیلی مجموعهای از متخصصان بهرهمند میشود.
محمودی اصل ادامه داد: مزیت دیگر این صندوقها، تنوعبخشی به سبد داراییهاست. سرمایهگذاری تمام منابع در یک یا چند سهم، ریسک قابل توجهی به همراه دارد؛ زیرا بروز مشکل در یک شرکت یا صنعت میتواند بخش بزرگی از سرمایه فرد را تحت تأثیر قرار دهد. در مقابل، صندوقهای سهامی با توزیع منابع میان شرکتها و صنایع مختلف، امکان مدیریت بهتر ریسکهای غیرسیستماتیک را فراهم میکنند. البته باید توجه داشت که تنوعبخشی به معنای حذف ریسک نیست و در شرایط افت عمومی بازار، ارزش واحدهای صندوق نیز ممکن است کاهش پیدا کند.
وی با اشاره به اهمیت صرفهجویی در زمان و هزینه سرمایهگذاری گفت: بسیاری از افراد شاغل یا کسانی که فعالیت اقتصادی دیگری دارند، امکان رصد روزانه بازار و بررسی مستمر اطلاعات شرکتها را ندارند. صندوقهای سهامی این فرصت را ایجاد میکنند که افراد بدون درگیر شدن با جزئیات معاملات و تحلیل نمادها، از طریق خرید واحدهای صندوق در بازار سهام مشارکت داشته باشند. از این منظر، سرمایهگذاری غیرمستقیم میتواند به گسترش فرهنگ سرمایهگذاری حرفهای و کاهش تصمیمهای هیجانی کمک کند.
این کارشناس اقتصادی با تأکید بر اینکه صندوقهای سهامی برای همه افراد و در هر شرایطی گزینه مناسبی نیستند، بیان کرد: ماهیت این صندوقها با ریسک بازار سهام گره خورده است و سرمایهگذار باید متناسب با افق زمانی و میزان تحمل ریسک خود تصمیم بگیرد. افرادی که به منابع مالی خود در کوتاهمدت نیاز دارند یا تحمل کاهش ارزش دارایی را ندارند، نباید بدون بررسی شرایط به سراغ صندوقهای سهامی بروند. این ابزارها بیشتر برای افرادی مناسب هستند که افق سرمایهگذاری میانمدت و بلندمدت دارند و میتوانند نوسانات مقطعی بازار را تحمل کنند.
محمودی اصل در ادامه به الزامات مدیریت صندوقهای سهامی پرداخت و گفت: نخستین الزام، برخورداری از تیم مدیریت حرفهای و توانمند است. مدیریت صندوق صرفاً به معنای خرید و فروش سهام نیست، بلکه مدیران باید توانایی تحلیل بنیادی شرکتها، ارزیابی وضعیت صنایع، بررسی متغیرهای اقتصادی، شناخت ریسکهای سیاسی و اقتصادی و تدوین استراتژی سرمایهگذاری متناسب با شرایط بازار را داشته باشند.
وی افزود: مدیران صندوق باید از یک چارچوب مشخص برای انتخاب داراییها و تعیین وزن هر سهم در پرتفوی برخوردار باشند. تصمیمگیریهای سلیقهای، تغییرات مکرر و بدون منطق در ترکیب داراییها و دنبال کردن هیجانات بازار میتواند به عملکرد صندوق آسیب بزند. بنابراین، وجود سیاست سرمایهگذاری مدون، نظام مدیریت ریسک و سازوکارهای ارزیابی مستمر عملکرد، از ضروریات اداره این صندوقهاست.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به اهمیت شفافیت اطلاعاتی اظهار کرد: سرمایهگذار باید بتواند بهصورت منظم از ترکیب داراییها، ارزش خالص داراییها، میزان بازدهی، هزینههای صندوق و تغییرات پرتفوی مطلع شود. شفافیت به اعتماد عمومی کمک میکند و امکان مقایسه صندوقها را برای سرمایهگذاران فراهم میسازد. البته انتشار اطلاعات باید بهموقع، دقیق و قابل فهم باشد تا افراد بتوانند بر اساس دادههای واقعی تصمیم بگیرند.
محمودی اصل همچنین بر ضرورت نظارت مؤثر بر عملکرد صندوقها تأکید کرد و گفت: وجود ارکان نظارتی مستقل، حسابرسی دقیق، رعایت مقررات سازمان بورس و کنترل تعارض منافع، از جمله الزامات اساسی است. مدیر صندوق باید منافع دارندگان واحدهای سرمایهگذاری را در اولویت قرار دهد و از هرگونه تصمیمی که منافع گروهی خاص را بر منافع عموم سرمایهگذاران ترجیح میدهد، پرهیز کند.
وی با بیان اینکه نقدشوندگی نیز یکی از مؤلفههای مهم در مدیریت صندوقهای سهامی است، افزود: سازوکار خرید و فروش واحدهای صندوق باید بهگونهای باشد که سرمایهگذاران بتوانند در چارچوب مقررات و شرایط بازار به منابع خود دسترسی داشته باشند. مدیریت صحیح جریان ورود و خروج سرمایه، کنترل هزینههای معاملاتی و جلوگیری از تحمیل فشار نقدینگی به پرتفوی، در این زمینه اهمیت زیادی دارد.
این کارشناس اقتصادی در ادامه به ضرورت ارزیابی عملکرد صندوقها اشاره کرد و گفت: نباید صرفاً بازدهی کوتاهمدت را معیار انتخاب و قضاوت درباره یک صندوق قرار داد. عملکرد مدیران باید در دورههای زمانی مختلف و در مقایسه با شاخص یا معیار مناسب و صندوقهای مشابه بررسی شود. همچنین میزان ریسکپذیری صندوق، افت سرمایه در دورههای نزولی، ثبات عملکرد و هزینههای مدیریت باید مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه ممکن است یک صندوق در دورهای بازدهی بالایی داشته باشد، اما این بازدهی با پذیرش ریسک بسیار زیاد حاصل شده باشد.
محمودی اصل در پایان خاطرنشان کرد: توسعه صندوقهای سهامی میتواند زمینه مشارکت گستردهتر مردم در بازار سرمایه را فراهم کند و به جای آنکه هر فرد بهصورت پراکنده و بر اساس شایعات و توصیههای غیرتخصصی اقدام به خرید و فروش سهام کند، سرمایههای خرد در قالب ساختارهای حرفهای مدیریت شوند. با این حال، اعتماد عمومی به این ابزارها زمانی تقویت میشود که صندوقها عملکرد شفاف، مدیریت پاسخگو، هزینههای منطقی و بازدهی متناسب با ریسک داشته باشند. در نهایت، صندوق سهامی قرار نیست سود تضمینشده ایجاد کند، بلکه قرار است امکان استفاده از ظرفیت بازار سهام را با اتکا به مدیریت تخصصی و کاهش بار تصمیمگیری مستقیم برای سرمایهگذاران فراهم سازد.