رقابت در بورس کالا چگونه افت تولید پتروشیمی‌ها را جبران کرد؟
کاهش تولید و عرضه برخی پتروشیمی‌ها در شرایط محدودیت خوراک و انرژی، با افزایش رقابت خریداران در بورس کالا و رشد قیمت فروش محصولات تا حدی جبران شده است؛ به‌طوری که برخی شرکت‌ها توانسته‌اند با وجود افت حجم تولید، درآمد دلاری خود را حفظ کنند.
به گزارش خبرنگار صنعت مالی، محدودیت تأمین خوراک و انرژی در ماه‌های اخیر، تولید و فروش بخشی از شرکت‌های پتروشیمی را تحت تأثیر قرار داده است؛ با این حال، بررسی عملکرد شرکت‌های این صنعت نشان می‌دهد کاهش مقدار تولید لزوماً به افت متناسب درآمد منجر نشده و افزایش رقابت در معاملات بورس کالا، رشد قیمت فروش برخی محصولات و بهبود حاشیه سود توانسته است بخشی از اثر محدودیت‌های تولیدی را جبران کند.
بر اساس ارزیابی مطرح‌شده از سوی وحید هلالات، تحلیلگر بازار سرمایه، در برخی محصولات پتروشیمی رقابت خریداران در بورس کالا افزایش یافته و شرکت‌ها توانسته‌اند محصولات خود را با قیمت‌هایی بالاتر از نرخ پایه به فروش برسانند. این وضعیت به‌ویژه در محصولاتی مانند PVC و برخی محصولات پلیمری، زمینه حفظ درآمد دلاری شرکت‌ها را با وجود کاهش حجم تولید فراهم کرده است.
به گفته این تحلیلگر، در شرایطی که برخی واحدها به‌جای ظرفیت کامل با سطح پایین‌تری از تولید فعالیت می‌کنند، افزایش قیمت فروش می‌تواند بخشی از کاهش مقدار محصول عرضه‌شده را جبران کند. به این ترتیب، ارزیابی عملکرد شرکت‌ها صرفاً بر اساس میزان تولید یا فروش مقداری، تصویر کاملی از وضعیت درآمدی آنها ارائه نمی‌دهد و باید تغییرات قیمت فروش و حاشیه سود نیز در نظر گرفته شود.
جبران افت تولید در پتروشیمی‌های PVC
پتروشیمی‌های تولیدکننده PVC از جمله شرکت‌هایی هستند که در این شرایط از افزایش قیمت فروش محصولات منتفع شده‌اند. هلالات با اشاره به وضعیت پتروشیمی‌های شغدیر و اروند توضیح داد که محدودیت گاز و برق، نوسان در تولید و فروش این شرکت‌ها ایجاد کرده، اما افزایش قیمت دلاری PVC و رقابت خریداران در بورس کالا بخشی از اثر کاهش تولید را جبران کرده است.
بر اساس توضیحات این تحلیلگر، قیمت برخی معاملات PVC با رقابت قابل‌توجهی نسبت به نرخ پایه انجام شده است؛ به‌گونه‌ای که محصولی با قیمت پایه حدود ۹۰۰ دلار، در برخی معاملات به محدوده ۱۵۰۰ دلار رسیده است. او میزان افزایش قیمت فروش دلاری PVC را در شرایط مورد اشاره حدود ۵۰ درصد عنوان کرد.
در چنین شرایطی، حتی اگر مقدار تولید و فروش شرکت کاهش پیدا کند، افزایش نرخ فروش می‌تواند درآمد ارزی حاصل از فروش محصول را تا حدی حفظ کند. البته تداوم این وضعیت به سطح رقابت در معاملات، میزان عرضه و تقاضا و امکان حفظ قیمت‌های بالاتر وابسته است.
محصولات پلیمری؛ حفظ درآمد با وجود کاهش حجم فروش
این وضعیت به تولیدکنندگان PVC محدود نبوده و در برخی شرکت‌های پلیمری نیز افزایش رقابت در بورس کالا به حفظ درآمد دلاری کمک کرده است.
به گفته هلالات، پتروشیمی جم‌پیلن با وجود کاهش تولید، به دلیل رقابت بالا در فروش محصولات توانسته است درآمد دلاری خود را در سطحی نزدیک به سال گذشته حفظ کند. در این شرکت، افزایش قیمت فروش و رشد حاشیه سود، اثر کاهش مقدار تولید را تا حدی پوشش داده است.
پتروشیمی جم نیز با بازگشت بخشی از ظرفیت تولید به مدار، در کنار برخورداری از حاشیه سود بالاتر ناشی از رقابت قیمتی، توانسته عملکرد فروش خود را بهبود دهد. به اعتقاد این تحلیلگر، در صورت افزایش دسترسی این شرکت‌ها به خوراک و رشد مقدار تولید، امکان افزایش حجم فروش وجود دارد؛ هرچند با افزایش عرضه، احتمال کاهش شدت رقابت و حاشیه سود نیز مطرح خواهد بود.
افزایش تقاضا برای محصولات داخلی
از دیگر نمونه‌های مطرح‌شده در این نشست، شرکت‌های شمواد و شپلی هستند. هلالات معتقد است دشوارتر شدن صرفه اقتصادی واردات محصولات مشابه، در کنار افزایش رقابت برای خرید محصولات داخلی، به بهبود شرایط فروش این شرکت‌ها کمک کرده است.
بر این اساس، افزایش تقاضا برای محصولات تولید داخل می‌تواند زمینه رشد قیمت فروش و بهبود سودآوری شرکت‌هایی را فراهم کند که در شرایط عادی با رقابت محصولات وارداتی مواجه هستند. با این حال، ارزیابی میزان اثر این شرایط بر سودآوری شمواد و شپلی به بررسی گزارش‌های تولید، فروش و حاشیه سود آنها نیاز دارد.
افزایش قیمت فروش تا چه زمانی می‌تواند افت تولید را پوشش دهد؟
اگرچه رقابت در بورس کالا در مقطع مورد بررسی به حفظ درآمد برخی پتروشیمی‌ها کمک کرده، اما این سازوکار لزوماً به معنای رفع مشکلات عملیاتی یا بهبود پایدار تولید نیست. در واقع، افزایش قیمت فروش می‌تواند در کوتاه‌مدت کاهش مقدار عرضه را جبران کند، اما تداوم سودآوری به وضعیت تأمین خوراک، میزان تولید، سطح تقاضا و استمرار رقابت در معاملات بستگی دارد.
از سوی دیگر، با بازگشت واحدهای تولیدی به ظرفیت‌های بالاتر و افزایش عرضه محصولات، ممکن است شدت رقابت در بورس کالا کاهش یابد و حاشیه سود شرکت‌ها نیز تحت تأثیر قرار گیرد. در چنین شرایطی، شرکت‌هایی که تنها از محل افزایش قیمت فروش و نه رشد پایدار تولید منتفع شده‌اند، ممکن است با تغییر شرایط بازار با افت حاشیه سود مواجه شوند.
بر همین اساس، برای ارزیابی عملکرد پتروشیمی‌ها باید علاوه بر ارزش فروش، تغییرات مقدار تولید و فروش، نرخ‌های معاملاتی در بورس کالا، میزان رقابت نسبت به قیمت پایه و روند حاشیه سود شرکت‌ها نیز بررسی شود. حفظ درآمد دلاری در دوره کاهش تولید، به‌تنهایی تضمین‌کننده تداوم سودآوری در دوره‌های بعد نخواهد بود.