محدودیت تأمین خوراک و دشواری صادرات، چشمانداز فعالیت پتروشیمیها را با ابهام مواجه کرده است؛ با این حال، عملکرد برخی شرکتها نشان میدهد حفظ سود دلاری و حاشیه سود میتواند بخشی از فشارهای عملیاتی را جبران کند.
به گزارش خبرنگار صنعت مالی، صنعت پتروشیمی در شرایطی با چالشهایی از جمله محدودیت تأمین گاز، اختلال در تولید و دشواری صادرات محصولات مواجه است که بررسی عملکرد شرکتهای این صنعت نشان میدهد آثار این محدودیتها بر همه مجموعهها یکسان نبوده و برخی شرکتها توانستهاند با وجود کاهش تولید یا فروش، سطح سودآوری خود را تا حدی حفظ کنند.
در همین زمینه، نوید خاندوزی و وحید هلالات، دو تحلیلگر بازار سرمایه، در بررسی وضعیت شرکتهای پتروشیمی به ریسکهای ناشی از محدودیت خوراک و صادرات و همچنین ظرفیت سودآوری این شرکتها پرداختند. ارزیابی این دو تحلیلگر نشان میدهد برای بررسی وضعیت بنیادی پتروشیمیها، علاوه بر میزان تولید و فروش، باید پایداری درآمدهای ارزی، حاشیه سود و توان شرکتها برای حفظ سودآوری در شرایط دشوار عملیاتی را نیز در نظر گرفت.
خاندوزی با اشاره به وضعیت شرکتهای اورهساز و متانولساز، دو مسئله اصلی پیش روی این گروه را تأمین گاز و محدودیتهای صادراتی دانست و گفت: عملکرد صادراتی برخی شرکتها در دوره مورد بررسی پایینتر از انتظارات بوده است.
به گفته این تحلیلگر، در میان شرکتهایی مانند پتروشیمی پردیس، خراسان، کرمانشاه، خارک و زاگرس، میزان صادرات ثبتشده با ارقامی که از عملکرد این شرکتها انتظار میرفت فاصله داشته است؛ موضوعی که میتواند بر درآمد و جریان نقدی شرکتهای صادراتمحور اثر بگذارد.
وی در عین حال، احتمال بهبود شرایط صادراتی را یکی از عوامل اثرگذار بر چشمانداز این شرکتها دانست و تأکید کرد در صورت رفع محدودیتهای دریایی و تسهیل صادرات، وضعیت برخی از پتروشیمیهای اورهساز و متانولساز میتواند تغییر کند.
خاندوزی معتقد است اثر بهبود صادرات و تغییر شرایط فروش ارز میتواند برای برخی شرکتها قابل توجه باشد؛ بهگونهای که حتی در صورت تداوم محدودیت گاز، افزایش امکان صادرات و بهبود درآمد ارزی میتواند بخشی از فشار ناشی از کاهش تولید را جبران کند.
این تحلیلگر همچنین با اشاره به احتمال تشدید محدودیت گاز در ماههای سرد سال، اعلام کرد شرکتهای پتروشیمی باید در برآورد سودآوری خود احتمال کاهش تولید در دورههای محدودیت خوراک را لحاظ کنند. او با اشاره به اظهارات مطرحشده در مجمع پتروشیمی خراسان درباره احتمال قطع گاز، پیشبینی کرد محدودیت تأمین گاز در ماههای آذر و دی جدیتر شود.
در سوی دیگر، هلالات معتقد است ارزیابی شرکتهای پتروشیمی نباید صرفاً بر اساس عملکرد یک فصل یا رشد مقطعی حاشیه سود انجام شود؛ بلکه باید مشخص شود هر شرکت در صورت بازگشت حاشیه سود به سطوح عادی و تداوم کاهش تولید، همچنان توان حفظ سودآوری دارد یا خیر.
به گفته این تحلیلگر، برخی شرکتها در دورههای اخیر به دلیل شرایط بازار و رقابت در فروش محصولات، حاشیه سود بالاتری را تجربه کردهاند؛ بنابراین نمیتوان بدون در نظر گرفتن احتمال عادیشدن این حاشیه سود، عملکرد فعلی را مبنای ارزیابی بلندمدت قرار داد.
هلالات سه معیار را برای بررسی وضعیت بنیادی شرکتهای پتروشیمی مطرح کرد: نخست اینکه در صورت بازگشت حاشیه سود به سطح متعارف، شرکت همچنان از نظر ارزشگذاری وضعیت قابل قبولی داشته باشد؛ دوم اینکه در صورت تداوم کاهش تولید یا فروش، سودآوری آن بهشدت آسیب نبیند و سوم اینکه شرکت بتواند سود دلاری خود را حفظ کند.
بر اساس این رویکرد، شرکتی که درآمد و سود ارزی آن با تغییر نرخ ارز متناسب افزایش پیدا کند، در برابر تغییرات نرخ ارز از وضعیت باثباتتری برخوردار خواهد بود. به اعتقاد هلالات، بررسی نسبت قیمت به سود بر مبنای سود دلاری میتواند تصویر دقیقتری از ارزشگذاری شرکتهای صادراتمحور ارائه دهد.
بررسی نمونههای مطرحشده از سوی دو تحلیلگر نشان میدهد وضعیت شرکتهای پتروشیمی از نظر میزان آسیبپذیری در برابر محدودیت خوراک و انرژی یکسان نیست.
هلالات با اشاره به عملکرد پتروشیمی کرمانشاه اعلام کرد این شرکت در نیمه نخست سال از نظر درآمد ارزی عملکردی نزدیک به دوره مشابه سال گذشته داشته و سودآوری آن در تابستان نسبت به تابستان سال قبل تقریباً دو برابر شده است. به گفته وی، این عملکرد در شرایطی ثبت شده که شرکتهای این صنعت با محدودیتهای عملیاتی مواجه بودهاند.
وی وضعیت پتروشیمی شیراز را نسبت به کرمانشاه ضعیفتر ارزیابی کرد و بخشی از این تفاوت را به آسیبدیدن شرکت و دشواریهای صادراتی آن نسبت داد. به گفته هلالات، درآمد ارزی شیراز در مقایسه با دوره مشابه سال قبل کاهش داشته، هرچند این شرکت نیز در تابستان رشد سودآوری را تجربه کرده است.
در گروه متانول نیز هلالات عملکرد پتروشیمی خارک را بهتر از انتظار و عملکرد زاگرس را از نظر حفظ حاشیه سود قابل توجه دانست. به گفته وی، زاگرس با وجود شرایط دشوار صادراتی توانسته سود دلاری خود را در محدوده سال گذشته حفظ کند؛ موضوعی که از نگاه این تحلیلگر در ارزیابی توان عملیاتی شرکت اهمیت دارد.
خاندوزی نیز با در نظر گرفتن احتمال محدودیت گاز، وضعیت برخی از شرکتهای اورهساز و متانولساز را از منظر سودآوری بررسی کرد و معتقد بود در صورت بهبود شرایط صادرات، شرکتهایی مانند پردیس، زاگرس، خارک، کرمانشاه و خراسان میتوانند از این تحول منتفع شوند.
یکی دیگر از نکات مطرحشده در این بررسی، نقش رقابت در فروش محصولات پتروشیمی در حفظ درآمد شرکتهاست. هلالات با اشاره به وضعیت شرکتهای تولیدکننده PVC از جمله پتروشیمی اروند و غدیر اعلام کرد محدودیت گاز و برق بر میزان تولید و فروش این شرکتها اثر گذاشته، اما افزایش قیمت فروش محصولات در نتیجه رقابت، بخشی از کاهش مقدار فروش را جبران کرده است.
به گفته وی، در برخی مقاطع قیمت فروش PVC در معاملات رقابتی بهطور محسوسی بالاتر از قیمت پایه قرار گرفته و همین مسئله باعث شده درآمد ارزی شرکتها، با وجود کاهش حجم تولید، تا حدی حفظ شود.
هلالات همچنین به وضعیت پتروشیمی جمپیلن اشاره کرد و گفت کاهش تولید این شرکت با افزایش نرخ فروش و رقابت در معاملات محصولات همراه شده و به همین دلیل، درآمد دلاری آن افت قابل توجهی نداشته است.
در مورد پتروشیمی نوری نیز این تحلیلگر با اشاره به فعالیت شرکت در سطحی پایینتر از ظرفیت کامل، عملکرد سودآوری آن را مثبت ارزیابی کرد و گفت با وجود کاهش نسبی درآمد، سود شرکت در مقایسه با تابستان سال گذشته افزایش یافته است.
با وجود عملکرد قابل قبول برخی شرکتها، تحلیلگران معتقدند نمیتوان ریسکهای عملیاتی صنعت پتروشیمی را نادیده گرفت. محدودیت گاز و برق، دشواری تأمین خوراک و احتمال آسیب به زیرساختها همچنان میتواند تولید و سودآوری شرکتها را تحت تأثیر قرار دهد.
هلالات با اشاره به تفاوت وضعیت شرکتهای پاییندستی و مجموعههای بزرگتر پتروشیمی، تأکید کرد تأمین خوراک برای برخی شرکتها همچنان با چالش مواجه است و بازگشت واحدهای بزرگتر به مدار تولید نیز لزوماً به معنای رفع کامل مشکلات خوراک در تمام زنجیره نیست.
وی در عین حال، با اشاره به افزایش تعداد شرکتهایی که از منظر بنیادی قابل بررسی هستند، معتقد است در مقایسه با دورههای گذشته فرصتهای بیشتری در میان پتروشیمیها و شرکتهای شیمیایی وجود دارد؛ با این حال، ریسک اختلال در زیرساختها و توقف مجدد تولید همچنان از عوامل مهم در تصمیمگیری سرمایهگذاران به شمار میرود.
برآیند دیدگاههای مطرحشده نشان میدهد ارزیابی وضعیت صنعت پتروشیمی صرفاً با اتکا به رشد سود یک فصل یا افزایش نرخ ارز امکانپذیر نیست و برای بررسی چشمانداز شرکتها باید همزمان وضعیت تأمین خوراک، امکان صادرات، پایداری حاشیه سود و توان حفظ درآمدهای ارزی را در نظر گرفت. در چنین شرایطی، تفاوت عملکرد شرکتها و میزان تابآوری آنها در برابر محدودیتهای تولید و فروش، یکی از عوامل تعیینکننده در ارزیابی بنیادی این صنعت خواهد بود.