ضرورت انطباق نهادهای مالی با انقلاب هوش مصنوعی و دولت هوشمند
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی گفت: با توجه به ظهور هوش مصنوعی و حضور همه‌جانبه هوشمندسازی در تمامی عرصه‌ها ـ اعم از حوزه‌های مالی، اداری، خدماتی و بانکی ـ ضروری است که بورس ایران نیز همگام با این تحولات، بازنگری و ورود به این عرصه را مدنظر قرار دهد.
به گزارش صنعت مالی، در پی تحولات شگرف جهانی در حوزه فناوری‌های نوظهور و هوش مصنوعی، بازارهای مالی جهان با پارادایم‌های جدیدی از مدیریت دارایی‌ها و تبادلات مواجه شده‌اند.
خبرنگار صنعت مالی با توجه به لزوم همگامی بازارهای داخلی با استانداردهای جهانی در گفتوگو با مصطفی مطورزاده عضو کمیسیون اقتصادی مجلس به بررسی ضرورت ورود هوش مصنوعی به عرصه‌های مالی، نقش نهادهای حاکمیتی در شفاف‌سازی و چالش‌های پیش‌روی بورس ایران در مسیر اتوماسیون و توکنسازی دارایی‌ها پرداخته است.
نقش هوش مصنوعی در تقویت امنیت در برابر تهدیدات غیرعامل
صنعت مالی: با توجه به ظهور هوش مصنوعی و تحولات بنیادین در مدیریت دارایی‌ها، جایگاه بورس ایران در مواجهه با این فناوری‌های نوظهور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
مطورزاده: با توجه به ظهور هوش مصنوعی و حضور همه‌جانبه هوشمندسازی در تمامی عرصه‌ها ـ اعم از حوزه‌های مالی، اداری، خدماتی و بانکی ـ ضروری است که بورس ایران نیز همگام با این تحولات، بازنگری و ورود به این عرصه را مدنظر قرار دهد.
امروزه رقابت در بازارهای جهانی بسیار شفاف و فشرده شده است، بنابراین برای دستیابی به شفافیت بیشتر، به‌روزرسانی اطلاعات و تسهیل مبادلات، استفاده از هوش مصنوعی و ایجاد یک سیستم رقابتیِ تحت نظارت، الزامی است. سازمان‌های مسئول نیز بایستی با درک این ضرورت، خود را با این تحولات تطبیق دهند.
خوشبختانه اقدامات آغازینی در این راستا صورت گرفته است و امیدواریم با توجه به چشم‌انداز روشن‌تر سیاسی و کاهش تنش‌ها، از این فرصت برای بهره‌گیری بهینه از هوش مصنوعی در برنامه‌های توسعه‌ای استفاده شود.
صنعت مالی: چرا نهادهای حاکمیتی، از جمله سازمان بورس و بانک مرکزی، فرآیند به‌کارگیری هوش مصنوعی را با سرعت بیشتری آغاز نکرده‌اند؟
مطورزاده: می‌توان گفت برخی ملاحظات و محدودیت‌های فعلی مانع از سرعت گرفتن این روند شده است. به‌عنوان مثال، بانک‌های ما در سال‌های اخیر با حملات سایبری متعددی مواجه بوده‌اند که این موضوع حساسیت مدیریت فناوری را دوچندان می‌کند.
با این حال، هوش مصنوعی می‌تواند دو نقش کلیدی ایفا کند: نخست، تقویت امنیت در برابر تهدیدات غیرعامل (سایبری) و دوم، ارتقای سطح خدمات‌رسانی و شفافیت عملیاتی. در این راستا، گزارش‌های ارائه شده توسط معاونین بانک مرکزی حاکی از آن است که این نهاد در آستانه ورود جدی به این عرصه قرار دارد.
صنعت مالی: مزایای توکنسازی دارایی‌ها و امکان معاملات شبانه‌روزی را در بازار سرمایه چگونه می‌بینید؟
مطورزاده: باید توجه داشت که بازار بورس ایران مدتی به دلیل شرایط جنگی و تنش‌های منطقه‌ای با رکود و اختلال در نمایش نمادها مواجه بود، اما اکنون با بهبود اوضاع، بازگشتی امیدوارکننده را تجربه می‌کند.
با فروکش کردن تنش‌های نظامی، ضرورت ورود سرمایه‌گذاران خارجی و اتوماسیون کامل بازار بیش از پیش احساس می‌شود. اتوماسیون‌سازی و تبدیل دارایی‌ها به توکن (Tokenization) می‌تواند فرآیند معاملات را به شکلی مشابه گمرک، به‌صورت شبانه‌روزی و بدون وقفه در دسترس قرار دهد که این امر، کارایی بازار را به شدت افزایش خواهد داد.
صنعت مالی: نقش هوش مصنوعی در کاهش ریسک‌های سیستماتیک و افزایش دقت در تحلیل‌های بنیادی بورس ایران چیست؟
مطورزاده: هوش مصنوعی می‌تواند با تحلیل حجم عظیمی از داده‌های تاریخی و لحظه‌ای، الگوهای رفتاری بازار را شناسایی کند. این امر به نهادهای ناظر کمک می‌کند تا نوسانات غیرعادی و رفتارهای سوء از سوی بازیگران بازار را پیش از وقوع بحران، شناسایی و کنترل کنند که در نهایت منجر به افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران می‌شود.
صنعت مالی: چالش‌های زیرساختی اصلی که دولت باید پیش از پیاده‌سازی هوش مصنوعی در بازارهای مالی برطرف کند، چیست؟
مطورزاده: اصلی‌ترین چالش، ارتقای زیرساخت‌های امنیت سایبری و تضمین یکپارچگی داده‌هاست.
پیش از آنکه بتوان از هوش مصنوعی برای مدیریت دارایی‌ها استفاده کرد، باید بستری امن ایجاد شود که در آن داده‌های مالی از هرگونه دستکاری یا نفوذ مصون باشند تا نتایج تصمیم‌گیری‌های هوشمند، قابل اتکا باشند.
صنعت مالی: با توجه به موضوع تونکناره شدن دارایی‌ها، چگونه می‌توان از ورود سرمایه‌های خرد و فرامرزی به بازار سرمایه ایران حمایت کرد؟
مطورزاده: توکنسازی با تقسیم دارایی‌های بزرگ به واحدهای کوچک‌تر و قابل معامله، مانع ورود سرمایه‌گذاران خرد را از میان برمی‌دارد.
همچنین، این فناوری با حذف واسطه‌های سنتی و کاهش هزینه‌های معاملاتی، محیطی جذاب برای سرمایه‌گذاران بین‌المللی فراهم می‌کند که با اتوماسیون کامل، بازار ایران می‌تواند به یک هاب معاملاتی در منطقه تبدیل شود.
صنعت مالی: سیاست‌گذاری‌های پیشنهادی کمیسیون اقتصادی برای همگام‌سازی قوانین فعلی با فناوری‌های نوظهور چیست؟
مطورزاده: پیشنهاد ما تدوین چارچوب‌های قانونی مشخص برای «دارایی‌های دیجیتال» و «معاملات خودکار» است. قوانین فعلی باید به گونه‌ای بازنگری شوند که هم امکان نوآوری در حوزه فین‌تک (FinTech) فراهم شود و هم نظارت بر این معاملات هوشمند، از طریق ابزارهای نظارتی دیجیتال، به دقت و سرعت بیشتری انجام گیرد.
صنعت مالی: با توجه به ضرورت توسعه دولت هوشمند و بانکداری دیجیتال، آیا مجلس شورای اسلامی برنامه‌ای برای تصویب قوانین حمایتی به‌منظور تسهیل استفاده از هوش مصنوعی در شبکه بانکی و بازار سرمایه دارد؟
مطورزاده: بله، یکی از اولویت‌های کمیسیون اقتصادی مجلس، ارتقای قوانین پایه در راستای همگام‌سازی شبکه بانکی و بازار سرمایه با اقتصاد دیجیتال است.
معتقدیم که چارچوب‌های سنتی فعلی پاسخگوی نیازهای نوین پولی و مالی نیستند، به همین دلیل، در تعامل با وزارت امور اقتصادی و دارایی، بانک مرکزی و سازمان بورس، تدوین بسته‌های قانونی تسهیل‌گر و در عین حال ضابطه‌مند برای کاربرد هوش مصنوعی، فناوری بلاک‌چین و دارایی‌های دیجیتال در دستور کار قرار دارد تا امنیت و کارایی در کنار هم رشد کنند.
صنعت مالی: برخی کارشناسان نگران پیامدهای اشتغال‌زایی و جابجایی نیروی انسانی به واسطه ورود اتوماسیون و هوش مصنوعی به نهادهای مالی هستند. نگاه کمیسیون اقتصادی به این پدیده چیست؟
مطورزاده: ورود فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی به سیستم‌های اداری، بانکی و مالی ممکن است در نگاه اول چالش‌هایی در زمینه تغییر ساختار مشاغل ایجاد کند، اما در نگاه کلان، این پدیده موجب ارتقای بهره‌وری، کاهش خطاهای انسانی و خلق مشاغل تخصصیِ نوین خواهد شد. وظیفه نهادهای حاکمیتی و آموزشی این است که همزمان با ارتقای زیرساخت‌ها، بستر مهارت‌آموزی و بازآموزی نیروی انسانی را فراهم کنند تا نیروهای موجود بتوانند در بخش‌های تحلیلی، نظارتی و مدیریتیِ مبتنی بر فناوری، نقش‌آفرینی مؤثرتری داشته باشند.
صنعت مالی: چشم‌انداز تعامل مالی بین‌المللی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی را در بستر بازارهای شبانه‌روزی و توکنایزه شده چگونه ارزیابی می‌کنید؟
مطورزاده: اگر بتوانیم بازار سرمایه و سیستم گمرکی و مالی خود را به سمت اتوماسیون شبانه‌روزی، شفافیت حداکثری و توکنسازی دارایی‌ها هدایت کنیم، بخش بزرگی از محدودیت‌های جغرافیایی و فرمرزی در مبادلات حل خواهد شد.
این تحول نه‌تنها دسترسی ایرانیان خارج از کشور و سرمایه‌گذاران خارجی را به بازار ایران تسهیل می‌کند، بلکه به عنوان یک ابزار قدرتمند دیپلماسی اقتصادی، آثار تحریم‌های ظالمانه را خنثی کرده و جریان ورود سرمایه به پروژه‌های مولد کشور را شتاب می‌بخشد.
گفتوگو از حسین بوذری
بیشتر بخوانید: