نقش دانشگاه و صنعت در ایمن‌سازی پلتفرم‌های مالی/امنیت دارایی‌های مردم خط قرمز مجلس است
عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اینکه دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی ما باید به‌عنوان بازوهای علمی مجلس و دولت عمل کنند، توسعه فناوری‌های نوین مالی و پلتفرم‌های امن را نیازمند پیوند عمیق میان صنعت، دانشگاه و نهادهای قانون‌گذار دانست و گفت: شرکت‌های دانش‌بنیان باید با ارائه الگوریتم‌های پیشرفته نظارتی به دستگاه‌های اجرایی در پیاده‌سازی تنظیم‌گری هوشمند یاری رسانند.
به گزارش صنعت مالی، در عصر تحولات شگرف دیجیتال و به‌کارگیری فناوری‌های نوین ارتباطی، اقتصاد جهانی و به تبع آن اقتصاد ملی ایران در آستانه گذار از سنت به مدرنیته اقتصادی قرار گرفته است.
ظهور پلتفرم‌های تخصصی، کسب‌وکارهای دیجیتال و ابزارهای نوین مالی، اگرچه فرصت‌های بی‌بدیلی را برای تسهیل فرآیندهای تجاری، توسعه نوآوری و هدایت نقدینگی خرد آحاد جامعه به سمت بازارهای مولد فراهم آورده، اما در عین حال چالش‌های نوظهوری نظیر لزوم تنظیم‌گری دقیق، صیانت از دارایی‌های شهروندان و مقابله با ناهنجاری‌های بازار نظیر قیمت‌سازی‌های کاذب و خالی‌فروشی را به همراه داشته است.
در این میان، نقش نهاد قانون‌گذار در تدوین قوانین شفاف، کارآمد و پیشگیرانه از یک سو، و ضرورت بهره‌گیری از خرد جمعی نخبگان، دانشگاهیان و متخصصان فناوری از سوی دیگر، به‌عنوان دو بال متوازن‌کننده اکوسیستم اقتصاد دیجیتال شناخته می‌شوند.
مجلس شورای اسلامی به‌عنوان خانه ملت، رسالت سنگینی در هموار کردن مسیر توسعه کسب‌وکارهای دانش‌بنیان و شناسنامه‌دار و هم‌زمان مسدودسازی راه‌های تخلف و سوداگری در فضای مجازی بر عهده دارد.
برای واکاوی ابعاد مختلف این چالش‌ها، تبیین الزامات «تنظیم‌گری هوشمند» و بررسی رویکرد کمیسیون‌های تخصصی مجلس شورای اسلامی در مواجهه با تحولات نوین اقتصادی، گفت‌وگویی مشروح و تفصیلی با ابراهیم فهیمی گیگلو نماینده مردم پارس‌آباد، بیله‌سوار و اصلاندوز و عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی ترتیب داده‌ایم که متن کامل این مصاحبه از نظرتان می‌گذرد:
دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی ما باید به‌عنوان بازوهای علمی مجلس و دولت عمل کنند
صنعت مالی: با سلام و احترام؛ همان‌طور که مستحضرید، کسب‌وکارهای نوین و پلتفرم‌های تخصصی با ذائقه نسل امروز هم‌راستا شده‌اند. از منظر جنابعالی، این پلتفرم‌های شناسنامه‌دار چه کمکی به هدایت سرمایه‌های خرد مردم به سمت بسترهای امن اقتصادی می‌کنند؟
فهیمی گیگلو: بسم‌الله الرحمن الرحیم. بی‌تردید، پرداختن به مسائل نوین و بهره‌گیری از روش‌های نوین اقتصادی و فعالیت‌های اجتماعی، از الزامات عصر حاضر است.
پلتفرم‌های شناسنامه‌دار و دارای هویت قانونی، این حسن بزرگ را دارند که زمینه مواجهه شهروندان با دغدغه‌ها و مسائل ایمنی را به حداقل برسانند و هنگامی که بستر فعالیت اقتصادی شفاف و دارای پشتوانه رسمی باشد، اطمینان خاطر عمومی افزایش می‌یابد؛ امری که به امنیت بیشتر سرمایه‌گذاران خُرد، پایداری فعالیت‌ها و در نهایت استقبال و اعتماد حداکثری مردم منجر خواهد شد.
صنعت مالی: با توجه به اهمیت شفافیت، برخی چالش‌ها و تخلفات نظیر خالی‌فروشی یا قیمت‌سازی‌های کاذب در برخی از پلتفرم‌ها مشاهده می‌شود. ارزیابی شما از این پدیده‌ها چیست و مجلس شورای اسلامی چه برنامه‌ای برای تدوین قوانین شفاف در این زمینه دارد؟
فهیمی گیگلو: به نکته بسیار مهمیی اشاره کردید. برای مقابله با تخلفاتی که متأسفانه گاه در برخی پلتفرم‌ها و کسب‌وکارها نظیر خالی‌فروشی یا قیمت‌سازی رخ می‌دهد، نیازمند بازنگری و تدوین قوانین شفاف و کارآمد در خانه ملت هستیم.
تصویب قوانین روشن در این حوزه، نه‌تنها جلوی رفتارهای سودجویانه را می‌گیرد، بلکه امکان دسترسی به اطلاعات آماری دقیق از روند فعالیت‌ها را برای نهادهای نظارتی و برنامه‌ریزان کلان کشور فراهم می‌سازد تا بتوان بر مبنای آن برنامه‌ریزی‌های بهینه‌تری انجام داد.
صنعت مالی: در صورت وقوع تخلف در این بسترها، راهکار عملیاتی شما برای مواجهه با متخلفان چیست و نقش فناوری‌های نوین در این فرآیند را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
فهیمی گیگلو: همان‌طور که اشاره کردم، راهکار اصلی در گرو بهره‌گیری از اهل فن، متخصصان و کارشناسان خبره این تکنولوژی‌هاست. این سامانه‌ها و فناوری‌های به‌کاررفته باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که کاملاً قابل کنترل، سنجش و تأمین امنیت فوق‌العاده باشند. به عبارت دیگر، تحقق یک «تنظیم‌گری هوشمند» (Smart Regulation) تنها راهکار مطمئن برای پیشگیری از تخلف، رصد به‌موقع و تضمین امنیت اقتصادی کاربران در فضای دیجیتال است.
صنعت مالی: با توجه به عضویت جنابعالی در کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی، نقش دانشگاه‌ها، مراکز علمی و شرکت‌های دانش‌بنیان را در توسعه زیرساخت‌های این پلتفرم‌ها و پیاده‌سازی تنظیم‌گری هوشمند چگونه ارزیابی می‌کنید؟
فهیمی گیگلو: دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی ما باید به‌عنوان بازوهای علمی مجلس و دولت عمل کنند. توسعه فناوری‌های نوین مالی و پلتفرم‌های امن، نیازمند پیوند عمیق میان صنعت، دانشگاه و نهادهای قانون‌گذار است.
شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند با ارائه الگوریتم‌های پیشرفته نظارتی، به دستگاه‌های اجرایی در پیاده‌سازی تنظیم‌گری هوشمند یاری رسانند و کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس نیز از طرح‌های مرتبط حمایت می‌کند.
صنعت مالی: برخی منتقدان بر این باورند که وضع قوانین سخت‌گیرانه ممکن است مانع رشد و نوآوری در استارت‌آپ‌ها و کسب‌وکارهای نوپا شود. نقطه تعادل میان «تنظیم‌گری» و «حمایت از نوآوری» از نگاه مجلس کجاست؟
فهیمی گیگلو: رویکرد مجلس شورای اسلامی به هیچ عنوان ممانعت از نوآوری نیست. تنظیم‌گری هوشمند به معنای مچ‌گیری نیست، بلکه به معنای ایجاد چارچوب‌های استاندارد برای رشد ایمن کسب‌وکارهاست.
ما معتقدیم رگولاتوری باید تسهیل‌گر باشد، نه مانع؛ اما این تسهیل‌گری نباید به بهای به خطر افتادن امنیت دارایی‌های مردم تمام شود.
صنعت مالی: برای ضمانت اجرای قوانین مصوب مجلس در حوزه پلتفرم‌های دیجیتال و جلوگیری از دور زدن قانون توسط برخی سودجویان، چه سازوکاری پیش‌بینی شده است؟
فهیمی گیگلو: ضمانت اجرایی قوانین در گروی همکاری بین‌بخشی میان مجلس، قوه قضائیه، پلیس فتا و وزارتخانه‌های متولی نظیر صمت و اقتصاد است. زمانی که قانون شفاف باشد و نهادهای نظارتی به صورت الکترونیک و برخط به داده‌های پلتفرم‌ها متصل شوند، فضای تنفس برای متخلفان و قانون‌گریزان به شدت تنگ خواهد شد.
اقتصاد دیجیتال بهترین ابزار برای توزیع عادلانه فرصت‌ها و توسعه متوازن است
صنعت مالی: پدیده‌هایی نظیر قیمت‌سازی کاذب در بازارهای آنلاین گاهی اثرات مخربی بر معیشت عمومی و تورم انتظاری می‌گذارد، مجلس چه برنامه‌ای برای رصد و کنترل این اقلام دارند؟
فهیمی گیگلو: کنترل قیمت‌سازی‌های کاذب نیازمند رصد لحظه‌ای داده‌هاست. پلتفرم‌های شناسنامه‌دار موظفند داده‌های معاملاتی خود را شفاف‌سازی کنند تا سامانه‌های نظارتی دولت بتوانند ناهنجاری‌ها و سوداگری‌های قیمت را به صورت خودکار شناسایی کرده و با متخلفان برخورد قانونی کنند.
صنعت مالی: با توجه به گستردگی مناطق محروم و مرزی نظیر پارس‌آباد، بیله‌سوار و اصلاندوز، توسعه اقتصاد دیجیتال و دسترسی به این پلتفرم‌ها چه تاثیری بر توسعه منطقه‌ای و عدالت اجتماعی دارد؟
فهیمی گیگلو: اقتصاد دیجیتال بهترین ابزار برای توزیع عادلانه فرصت‌ها و توسعه متوازن است. مناطق مرزی ما ظرفیت‌های فوق‌العاده‌ای در حوزه تجارت، کشاورزی مدرن و خدمات دارند.
تقویت زیرساخت‌های ارتباطی و پلتفرم‌های بومی در این مناطق می‌تواند دسترسی تولیدکنندگان محلی را به بازارهای ملی و بین‌المللی فراهم کرده و اقتصاد محلی را شکوفا سازد.
صنعت مالی: با توجه به حفظ حریم خصوصی کاربران در بستر پلتفرم‌های دیجیتال، چه سازوکارهایی برای صیانت از داده‌های شخصی مردم و جلوگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی از اطلاعات اقتصادی شهروندان در مجلس پیگیری می‌شود؟
فهیمی گیگلو: صیانت از داده‌های شخصی و حریم خصوصی شهروندان، خط قرمز قانون‌گذار است. در فضای اقتصاد دیجیتال، داده‌های اقتصادی مردم سرمایه‌ای ارزشمند محسوب می‌شوند و پلتفرم‌ها ملزم به رعایت بالاترین استانداردهای امنیتی هستند.
مجلس شورای اسلامی در چارچوب قوانین مربوط به حمایت از داده‌ها و امنیت تبادل اطلاعات، دستگاه‌های متولی را مکلف کرده است تا بر نحوه نگهداری و پردازش اطلاعات کاربران توسط پلتفرم‌های شناسنامه‌دار نظارت مستمر داشته باشند تا از هرگونه بهره‌برداری غیرقانونی یا درز اطلاعات پیشگیری به عمل آید.
صنعت مالی: نقش رسانه‌های تخصصی و نهادهای آگاهی‌بخش عمومی را در ارتقای سواد مالی جامعه و آشنایی شهروندان با ریسک‌های سرمایه‌گذاری در پلتفرم‌های نوین چگونه ارزیابی می‌کنید؟
فهیمی گیگلو: رسانه‌های تخصصی و منصف نقش بسیار مؤلفه‌ای در آگاهی‌بخشی عمومی و ارتقای سواد اقتصادی جامعه ایفا می‌کنند. پیش از آنکه ابزارهای نظارتی و قهری وارد عمل شوند، این آگاهی عمومی است که می‌تواند به عنوان سپر دفاعی سرمایه‌گذاران خرد عمل کند.
اگر شهروندان پیش از ورود به هر بستر دیجیتالی، نسبت به اصالت، مجوزها و ساختار آن پلتفرم شناخت پیدا کنند، قطعاً فضای سوداگری و تخلف محدودتر خواهد شد. بنابراین، رسانه‌ها، دانشگاه‌ها و نخبگان باید دست‌به‌دست هم دهند تا فرهنگ سرمایه‌گذاری امن و مبتنی بر قانون در کشور نهادینه شود.
صنعت مالی: پیام و توصیه اصلی شما به سرمایه‌گذاران خُرد و جوانان فعال در حوزه کسب‌وکارهای دیجیتال چیست؟
فهیمی گیگلو: توصیه مؤکد بنده به عموم شهروندان و سرمایه‌گذاران خُرد این است که همواره فعالیت‌های اقتصادی خود را از طریق مجاری رسمی، پلتفرم‌های شناسنامه‌دار و دارای مجوزهای قانونی هدایت کنند.
به فعالان این حوزه و جوانان خلاق نیز توصیه می‌کنم پیش از توسعه فعالیت، انطباق با قوانین شفاف و اصول امنیتی را در اولویت قرار دهند تا پایداری و اعتماد عمومی حفظ شود.