غفلت بزرگ در حوزه سلامت توسط مسئولین بهداشت و درمان
در حالی که وزیر بهداشت در بیلان عملکرد خود از افزایش تخت و تعداد پزشک سخن می‌گوید، آمارها از افزایش سهم هزینه سلامت در سبد خانوار به بیش از ۲۲ درصد و رشد شاخص هزینه‌ها به ۴۱۲ در دو سال گذشته حکایت دارد؛ کارشناس اقتصاد اسلامی در یادداشتی، معیار موفقیت نظام سلامت را نه افزایش بیمارستان، بلکه کاهش بیماران و هزینه‌ها دانست.
دکتر عبدالمجید شیخی، کارشناس اقتصاد اسلامی و امنیت غذایی، عضو هیئت علمی دانشگاه در یادداشتی که به صنعت مالی ارسال کرد نوشت: پیرو برگزاری جلسه اتحادیه اطبای معزز طب سنتی در جمعه ۲۴ مهر در مسجد پیامبر اعظم تهران، نکاتی را به اطلاع می رساند. عزیزان بیش از نویسنده می‌دانند که پیشگیری بر درمان ارجح است.
واقعیت تلخ اقتصادی سلامت خانوار
طبق برآورد بنده در سال ۱۴۰۱، بیش از ۲۲ درصد هزینه سبد خانوار متعلق به هزینه‌های سلامت و درمان بوده است. با افت مستمر ارزش پول و کاهش قدرت خرید مردم، شاخص هزینه‌های خانوار از پایه ۱۰۰ در سال ۱۴۰۱ به بیش از ۷۰۰ در سال ۱۴۰۵ رسیده است. همچنین شاخص ۱۰۰ در سال ۱۴۰۳ اکنون در سال ۱۴۰۵ به ۴۱۲ رسیده؛ یعنی یک قلم هزینه ۱۰۰ ریالی در ابتدای ۱۴۰۳ اکنون به ۴۱۲ ریال افزایش یافته است.
این افزایش ناشی از بازی با ارزش پول ملی از طریق افزایش نرخ ارز توسط بانک مرکزی و عناصر فرصت‌طلب پشت دولت، تراستی‌ها، صادرکنندگان سوداگر، بانک‌های خصوصی، دلالان و بورس‌بازان است. اکنون همگام با افزایش قیمت خدمات و کالاهای پزشکی و به دلیل کاهش پنهانی سهم بیمه، هزینه‌های درمانی با نرخی بیش از تورم رسمی عمومی در حال افزایش است.
نقد شاخص‌های ارزیابی نظام سلامت
در اینجا قصد تحلیل مسائل اقتصادی ندارم، بلکه تأکید بر این نکته است که نباید اجازه داد وزیر بهداشت در شرح بیلان عملکرد، تنها از افزایش تخت، تعداد و سطح بنای بیمارستان و تعداد پزشکان و دانشجویان پزشکی سخن بگوید. این گزارش‌ها به ظاهر زیباست ولی در باطن، اغفال عمومی از مصائب افزایش کمی و کیفی امراض و بیماران است.
در چارچوب نظام عدالت‌محور تأمین اجتماعی اسلامی، وزارت بهداشت موظف است با شاخص‌های زیر پاسخگو باشد:
– درصد و تعداد کاهش تعداد بیماران
– درصد و تعداد کاهش امراض
– درصد و تعداد کاهش هزینه‌های درمانی
– درصد و تعداد اقدامات پیشگیرانه نظام سلامت
– درصد و تعداد اقدامات افزایش جوانی جمعیت و فرزندآوری و پوشش مادران و خدمات جوان‌سازی جمعیت
– شاخص‌های سلامت رژیم غذایی و کاهش تعداد و درصد مصارف داروهای شیمیایی
– و سایر شاخص‌های مرتبط
مسئولیت جامعه پزشکی
همه ما و مسئولین، به ویژه جامعه پزشکی و بطور اخص جامعه اطبای متخصص طب سنتی و اسلامی، بیش از همه مسئولیت امر به معروف و نهی از منکر دارند. لازمه این اخطارها و هشدارها، انسجام جامعه مذکور است.
نظام سلامت باید از پاسخگویی کمّی به پاسخگویی کیفی و پیشگیرانه حرکت کند. معیار موفقیت، نه افزایش تعداد تخت و پزشک، بلکه کاهش بیماری، کاهش هزینه و ارتقای سلامت واقعی جامعه است. این مطالبه، مسئولیت شرعی، قانونی، اداری، انسانی و مدنی همه ماست.