مقابله با «قیمت‌سازی» و «خالی‌فروشی»؛ مطالبه جدی مجلس از پلتفرم‌های داخلی
نماینده مردم سبزوار در مجلس گفت: پلتفرم‌های شناسنامه‌دار می‌تواند در هدایت سرمایه‌ها بسیار مؤثر باشد و بسیاری از مردم دارای سرمایه‌های خرد هستند و این سرمایه‌ها باید از طریق پلتفرم‌های آنلاین به درستی هدایت شوند تا هم به دولت کمک شود.
به گزارش خبرنگار صنعت مالی؛ در عصر حاضر، پلتفرم‌های آنلاین و زیست‌بوم فضای مجازی، فراتر از ابزارهای صرفاً ارتباطی، به ستون‌های اصلی اقتصاد دیجیتال و مدیریت افکار عمومی در جوامع مدرن تبدیل شده‌اند.
ایران نیز با درک این تحول بنیادین و با تکیه بر توان داخلی، مسیر بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها را با چالش‌ها و فرصت‌های متعددی طی می‌کند.
در این میان، همواره پرسش‌های راهبردی متعددی پیش روی سیاست‌گذاران قرار دارد: «آیا تنظیم‌گری هوشمند می‌تواند جایگزین سیاست‌های محدودکننده شود؟»، «چگونه می‌توان با حفظ ارزش‌های ملی و امنیت کشور، بستر را برای رقابت سالم کسب‌وکارهای دیجیتال فراهم کرد؟»
برای واکاوی این ابعاد، به سراغ محمدرضا محسنی‌ثانی نماینده مردم سبزوار در مجلس شورای اسلامی رفتیم.
محسنی ثانی در این گفت‌وگوی اختصاصی ضمن تبیین مواضع مجلس پیرامون قانون‌گذاری و نظارت بر پلتفرم‌ها، بر ضرورت تغییر رویکرد از «محدودسازی‌های مقطعی» به سمت «حمایت نظارت‌محور» تأکید کردند.
این مصاحبه تصویری از نگاه نمایندگان ملت نسبت به نقشِ حیاتی پلتفرم‌های داخلی در جنگ ترکیبی و همچنین اهمیت هدایت سرمایه‌های خرد در اقتصادِ پلتفرم‌محور ارائه می‌دهد.
حکمرانی پلتفرم‌های آنلاین؛ از ضرورت تنظیم‌گری هوشمند تا مقابله با جنگ ترکیبی
صنعت مالی: با توجه به مباحث مطرح شده در خصوص پلتفرم‌های آنلاین، دیدگاه کارشناسان و نمایندگان مجلس بر این است که برای ساماندهی این فضا نیازمند قوانین شفاف و کارشناسی هستیم. به نظر جنابعالی، آیا سیاست محدودسازی و مسدودسازی پلتفرم‌ها راهگشا است یا باید به سمت «تنظیم‌گری هوشمند» حرکت کرد؟
محسنی ثانی: درخصوص پلتفرم‌های آنلاین، موضوعی که وجود دارد اینکه بسیاری از کارشناسان و صاحب‌نظران این عرصه، بر لزوم تدوین قوانین شفاف توسط دولت و مجلس تأکید دارند. من در این زمینه با همکاران خود در مجلس شورای اسلامی نیز گفت‌و‌گو‌هایی داشته‌ام و قریب به اتفاق آنان با ضرورت این امر موافق هستند، اما در عین حال بر وجود ضعف‌هایی اشاره دارند که نیازمند برطرف شدن است.
اساساً مسئله این است که آیا مسدودسازی این پلتفرم‌ها دردی را دوا می‌کند یا خیر؟ در این باره باید گفت که خودِ پلتفرم‌های داخلی نیز معتقدند نباید تمامی بستر‌ها مسدود شود؛ بلکه تأکید آنان بر این است که با پلتفرم‌هایی که مرتکب تخلفاتی نظیر «خالی‌فروشی» و «قیمت‌سازی‌های کاذب» می‌شوند، باید برخورد قاطع صورت گیرد.
صنعت مالی: درخصوص پلتفرم‌های داخلی، انتظارات دولت از آنها چیست و تا چه حد توانسته‌اند در تحقق این انتظارات موفق عمل کنند؟
محسنی ثانی: ما از پلتفرم‌های داخلی انتظار داریم و همچنان تأکید داریم که با توجه به ظرفیت‌های موجود در کشور و با در نظر گرفتن تهدیداتی که دشمنان در پلتفرم‌های خارجی علیه ما اعمال می‌کنند، این مجموعه‌ها باید در جبهه دفاعی ارزش‌های انقلاب و نظام قرار گیرند.
همچنین، انتظار می‌رود که این پلتفرم‌ها بتوانند یک مقابله تهاجمیِ صحیح در برابر هجمه سنگین تبلیغات سوء دشمن داشته باشند و در عین حال، به رشد بخش اقتصادی و آرام‌بخشی به جامعه دامن بزنند.
تا حدودی در این زمینه موفقیت حاصل شده و بخش عمده‌ای از خدماتی که مردم به آن نیاز دارند، اکنون در این اپلیکیشن‌ها ارائه می‌شود.
ما تقریباً داریم به مرحله بی‌نیازی از پلتفرم‌های خارجی نزدیک می‌شویم، منتها هنوز تا نقطه مطلوب فاصله داریم و باید این پلتفرم‌ها تقویت شوند؛ البته اگر ضعفی داشته باشند، یا مطابق با برخی مشکلات که در سایت‌ها و کانال‌های مختلف دیده می‌شود، موجب سوءاستفاده دشمن شوند، طبیعتاً باید با آنها برخورد شود.
صنعت مالی: آیا در حال حاضر برای برخورد با تخلفات و مدیریت فضای مجازی با خلأ قانونی مواجه هستیم یا قوانین فعلی کفایت می‌کنند؟
محسنی ثانی: ما در حال حاضر مشکل قانونی نداریم که بخواهیم بگوییم دولت در این وضعیت حتماً باید لایحه‌ای ارائه کند؛ مگر اینکه موضوعی به صورت اساسی مطرح شود. قوانین موجود، ازجمله «قانون مطبوعات» و سایر قوانین مرتبط در این زمینه، کفایت می‌کند و مشکلی از این حیث وجود ندارد. البته، باید توجه داشت که در شرایط «جنگ» به سر می‌بریم؛ جنگی بسیار قوی و نابرابر که اقتضا می‌کند رسانه‌ها و پلتفرم‌ها ملاحظات خاصی را مدنظر قرار دهند.
آنها باید به فضای عمومی جامعه و آرامش مردم توجه داشته باشند و درراستای ارتقای امنیت ملی و همبستگی اجتماعی و همچنین مقابله با تبلیغات سوء دشمن پاسخگو باشند. اینها انتظاراتی است که امیدوارم بتوانند به خوبی به آن عمل کنند.
حضور پلتفرم‌های شناسنامه‌دار می‌تواند در هدایت سرمایه‌ها بسیار مؤثر باشد
صنعت مالی: نقش پلتفرم‌های «شناسنامه‌دار» در هدایت سرمایه‌های خرد مردم چیست؟
محسنی ثانی: حضور پلتفرم‌های شناسنامه‌دار می‌تواند در هدایت سرمایه‌ها بسیار مؤثر باشد. بسیاری از مردم دارای سرمایه‌های خرد هستند و این سرمایه‌ها باید از طریق پلتفرم‌های آنلاین به درستی هدایت شوند تا هم به دولت کمک شود و هم جلوی سوءاستفاده‌های اقتصادی و مالی گرفته شود.
برخی از مدیران این پلتفرم‌ها واقعاً توفیقات خوبی در مسائل اقتصادی و کسب درآمد‌های حاصل از تبلیغات داشته‌اند و با توجه به تعداد دنبال‌کنندگانی که جذب کرده‌اند، توانسته‌اند به جایگاه‌های خوبی دست یابند.
این موضوع بستگی به مدیریتِ خودِ پلتفرم‌ها دارد که چگونه عملکرد و جایگاه‌شان را تقویت کنند تا باعث اعتماد و اطمینان مردم شوند و رضایت مخاطبان خود را جلب کنند.
صنعت مالی: مجلس شورای اسلامی برنامه‌ای برای قانون‌گذاری جدید در این حوزه دارد؟
محسنی ثانی: در حال حاضر، طبیعتاً اولویت‌های مجلس در حوزه‌های دیگری است که به آنها پرداخته می‌شود.
صنعت مالی: یکی از دغدغه‌های جدی کاربران، مسئله «امنیت داده‌ها» و «حریم خصوصی» در پلتفرم‌های داخلی است. در راستای تنظیم‌گری هوشمند، چه سازوکارهایی برای صیانت از داده‌های شهروندان و افزایش اعتماد عمومی به این زیرساخت‌ها در نظر دارید؟
محسنی ثانی: اعتماد عمومی، سرمایه اصلی هر پلتفرم دیجیتالی محسوب می‌شود. ما در قوانین فعلی، از جمله «قانون جرایم رایانه‌ای»، چارچوب‌های صریحی برای حفاظت از داده‌ها داریم؛ اما موضوع اصلی در اینجا «ضمانت اجرا» است.
دستگاه‌های متولی و نهادهای نظارتی موظف هستند که به صورت دوره‌ای، امنیت فنی پلتفرم‌ها را ارزیابی کنند. ما در مجلس به دنبال آن هستیم که پلتفرم‌ها علاوه بر مسئولیت‌های اقتصادی، به‌عنوان امانت‌دار داده‌های مردم، مسئولیت حقوقی و مدنی خود را به طور کامل بپذیرند و در صورت هرگونه قصور یا نشت اطلاعات، پاسخگوی مراجع قضایی باشند.
تقویت این سازوکارها، نه با قانون‌گذاری جدید، بلکه با نظارت دقیق‌تر بر عملکرد نهادهای ناظر قابل تحقق است.
صنعت مالی: برخی صاحب‌نظران نگران ایجاد انحصار در بازار پلتفرم‌های داخلی هستند. مجلس چه برنامه‌ای برای حمایت از کسب‌وکارهای نوپا و جلوگیری از انحصارگراییِ پلتفرم‌های بزرگ دارد تا فضای رقابتی به نفع کیفیت خدمات تغییر کند؟
محسنی ثانی: سیاست کلان مجلس، حمایت از اقتصاد دیجیتال است و طبیعتاً انحصار، آفتِ رشد و خلاقیت است. ما معتقدیم که نباید به گونه‌ای عمل شود که پلتفرم‌های بزرگ با تکیه بر جایگاه خود، مانع ورود بازیگران جدید به این عرصه شوند.
راهکار ما برای جلوگیری از انحصار، تسهیل‌گری در فرآیندهای مجوزدهی و همچنین ایجاد بستر رقابت سالم است.
دولت باید با اتخاذ سیاست‌های حمایتی از استارتاپ‌های کوچک و فراهم آوردن زیرساخت‌های لازم، شرایطی ایجاد کند که پلتفرم‌های داخلی به جای رقابت ناسالم، بر سرِ ارائه خدمات باکیفیت‌تر و ارزان‌تر به مردم با یکدیگر رقابت کنند. این رقابت در نهایت به نفع مصرف‌کننده نهایی خواهد بود.
صنعت مالی: با توجه به ضرورت مقابله تهاجمی در فضای مجازی، آیا پلتفرم‌های داخلی ظرفیت صادرات خدمات دیجیتال و گسترش نفوذ در کشورهای منطقه را دارند؟ مجلس چگونه می‌تواند از این مسیر «دیپلماسی دیجیتال» حمایت کند؟
محسنی ثانی: این دقیقاً همان نقطه عزیمت ما به سمت توانمندسازی» است. پلتفرم‌های ما اگر بتوانند در تراز استانداردهای جهانی خدمات ارائه دهند، نه‌تنها در داخل کشور، بلکه در کشورهای همسایه و منطقه نیز می‌توانند جایگاه پیدا کنند. این امر مستلزم آن است که ابتدا ضعف‌های زیرساختی و فنی خود را برطرف کنند.
مجلس شورای اسلامی از طریق ایجاد مشوق‌های مالیاتی برای پلتفرم‌های دانش‌بنیان و صادرات‌محور، و همچنین همکاری‌های بین‌المللی در حوزه فناوری، از این روند حمایت خواهد کرد. دیپلماسی دیجیتال، بخشی از قدرت نرم جمهوری اسلامی است و تقویت این پلتفرم‌ها می‌تواند صدای ما را در عرصه بین‌المللی رساتر کند.
گفت‌و‌گو از حسین بوذری
بیشتر بخوانید: