دانشگاه مسئله‌محور در خدمت کسب‌وکارهای پایدار روستایی؛ روستاپ از تفاهم‌نامه تا میدان عمل
سازمان بهزیستی کشور و مدرسه کسب‌وکار دانشگاه آزاد اسلامی با امضای تفاهم‌نامه‌ای، اجرای طرح ملی توسعه کسب‌وکارهای روستایی را با اولویت زنان در ۱۰ استان پهنه زاگرس آغاز کردند.
به گزارش صنعت مالی، تفاهم‌نامه همکاری سازمان بهزیستی کشور و مدرسه کسب‌وکار دانشگاه آزاد اسلامی، با حضور دکتر حسین ممبینی، رئیس دانشکده توسعه فناوری و کارآفرینی، به امضا رسید. این همکاری فرصتی برای پیوند ظرفیت علمی دانشگاه با توانمندسازی اقتصادی جامعه هدف، به‌ویژه زنان در مناطق روستایی محروم، فراهم می‌کند.
این تفاهم‌نامه با هدف توسعه کسب‌وکارها، توانمندسازی جامعه هدف و تقویت پایداری اشتغال، با حضور دکتر سید جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، دکتر مهدی مسکنی، رئیس مدرسه کارآفرینی و توسعه کسب‌وکار دانشگاه آزاد اسلامی، و دکتر حسین ممبینی، رئیس دانشکده توسعه فناوری و کارآفرینی، به امضا رسید. اجرای طرح ملی توسعه کسب‌وکارهای روستایی با اولویت زنان در شهرستان‌های محروم پهنه زاگرس و در ۱۰ استان کشور، از محورهای اعلام‌شده این همکاری است.
دکتر حسینی در این مراسم، عدالت‌محوری، توانمندسازی، محله‌محوری و توسعه زیست‌بوم مشارکت را چهار رویکرد اصلی سازمان بهزیستی عنوان کرد. تبدیل این رویکردها به نتیجه اقتصادی پایدار، نیازمند شناخت فرصت‌های محلی، اتصال فعالیت‌ها به بازار و پیگیری وضعیت کسب‌وکارها پس از آغاز کار است.
بر اساس آمار ارائه‌شده در مراسم، سازمان بهزیستی در سال گذشته ۴۹ هزار و ۷۶۶ فرصت شغلی ایجاد کرده و ۱۱ هزار نفر از جامعه هدف از آموزش‌های مرتبط بهره‌مند شده‌اند. در کنار شمار فرصت‌های ایجادشده، تداوم فعالیت و درآمد خالص افراد نیز برای ارزیابی پایداری اشتغال اهمیت دارد.
نقش دانشگاه مسئله‌محور
حضور دانشکده توسعه فناوری و کارآفرینی در این همکاری، بر رویکرد مسئله‌محور دانشگاه استوار است. در این رویکرد، ابتدا مانع واقعی فعالیت اقتصادی شناسایی می‌شود. این مانع ممکن است کمبود مهارت، دشواری دسترسی به مشتری، هزینه بالای تولید یا نبود منابع مالی متناسب با مرحله کسب‌وکار باشد. آموزش و حمایت زمانی اثربخش خواهد بود که به مسئله مشخص هر گروه پاسخ دهد.
دانشکده می‌تواند با مشارکت استادان، دانشجویان و منتورها، ظرفیت‌های بومی و تقاضای بازار را بررسی کند، به توسعه محصول و مدل کسب‌وکار کمک کند و نتایج را در طول زمان بسنجد. چنین مشارکتی، آموزش و پژوهش دانشگاهی را به حل مسائل اجرایی جامعه هدف پیوند می‌دهد.
روش روستاپ؛ از فرصت بومی تا کسب‌وکار پایدار
«روش روستاپ» یا ROUSTAP Method، چارچوبی پیشنهادی برای سازمان‌دهی این مسیر است. این روش در پنج گام دنبال می‌شود: شناسایی فرصت اقتصادی، اقدام آزمایشی با منابع موجود، یادگیری از مشتری و آزمون تقاضا، ساختاردهی کسب‌وکار و بررسی تأمین مالی، و سرانجام پایش و اصلاح فعالیت.
در این چارچوب، هر تصمیم برای توسعه باید بر شواهد واقعی تکیه کند. پیش از افزایش تولید یا دریافت تسهیلات، باید مشخص شود مشتری محصول کیست، آیا سفارش یا خرید واقعی وجود دارد و پس از کسر هزینه‌ها چه درآمدی برای تولیدکننده باقی می‌ماند. اگر آزمایش اولیه ضعف محصول یا شیوه فروش را نشان دهد، کسب‌وکار می‌تواند مسیر خود را اصلاح و دوباره آزمون کند.
اولویت زنان در مناطق محروم پهنه زاگرس نیز مستلزم طراحی متناسب با شرایط هر منطقه است. ظرفیت‌های تولید، دسترسی به مواد اولیه و بازار، امکانات حمل‌ونقل و شرایط زندگی مشارکت‌کنندگان باید بررسی شود. مشارکت خودِ جامعه هدف در انتخاب فعالیت، به سازگاری راه‌حل با واقعیت زندگی آنان کمک می‌کند.
روش روستاپ در این مرحله چارچوبی پیشنهادی است. اجرای آزمایشی و ثبت شواهد فروش، درآمد خالص و تداوم فعالیت نشان خواهد داد که این روش تا چه اندازه به ایجاد کسب‌وکارهای ماندگار کمک می‌کند.
تفاهم‌نامه، آغاز همکاری نهادی است؛ نتیجه آن در زندگی مشارکت‌کنندگان سنجیده خواهد شد. پرسش اصلی این است که آیا فرصت‌های بومی به کسب‌وکارهایی با مشتری واقعی، درآمد پایدار و سهم منصفانه برای جامعه هدف تبدیل می‌شوند؟