توصیه‌های اقتصادی رهبر انقلاب به مسئولان و مردم
رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای، در پیام‌های متعدد خود از اسفند ۱۴۰۴ تا کنون، به پرسش‌های کلیدی اقتصادی روز پاسخ گفته‌اند. ایشان با اعلام شعار سال ۱۴۰۵ تحت عنوان «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی»، نقشه راه اقتصادی کشور را در شرایط جنگ تحمیلی سوم و جنگ اقتصادی ترسیم کرده‌اند. در این گزارش، مهم‌ترین پرسش‌های اقتصادی و پاسخ‌های رهبری به ترتیب تاریخ مرور میشود.
در شرایطی که کشور در میانه جنگ تحمیلی سوم و جنگ اقتصادی قرار دارد، رهبر انقلاب در پیام‌های خود، اقتصاد را یکی از میدان‌های اصلی نبرد حق علیه باطل معرفی میکنند. ایشان با اشاره به اینکه «یک روزنه امید دشمن، بهره‌گیری از ضعف‌های اقتصادی و مدیریتی است که از دیرباز شکل گرفته است»، بر ضرورت هوشیاری همگان تأکید دارند.
چگونه خسارت‌های مالی جنگ جبران میشود؟ (۲۱ اسفند ۱۴۰۴)
رهبر انقلاب در اولین پیام خود پس از شهادت رهبر شهید، بر لزوم جبران خسارت‌های مالی واردآمده به اماکن و اموال شخصی تأکید کردند و آن را تکلیفی لازم‌الاجرا برای مسئولان دانستند.
ایشان فرمودند: «باید برای جبران خسارت‌های مالی واردآمده به اماکن و اموال شخصی، اقدامات کافی تعریف شده و مورد اجرا واقع شود.» ایشان همچنین تأکید کردند که از دشمن غرامت گرفته خواهد شد و در صورت امتناع، به اندازه تشخیص، از اموالش برداشته یا نابود خواهد شد.
ایشان در بخش دیگری از این پیام، بر همدلی و کمک به یکدیگر در شرایط سخت اقتصادی تأکید کردند و فرمودند: «از کمک و یاری به یکدیگر فروگذار نکنید… در همین مجال از دستگاه های خدماتی می‌خواهم که در این جهت از هر گونه یاری و اعانت به آن آحاد عزیز ملت و به ساختارهای مردمی امدادی دریغ ننمایند.»
چرا اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی به عنوان شعار سال انتخاب شد؟ (۲۹ اسفند ۱۴۰۴)
رهبر انقلاب در پیام نوروزی ۲۹ اسفند ۱۴۰۴، شعار سال ۱۴۰۵ را «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» اعلام کردند.
ایشان تأمین معیشت مردم، ارتقاء زیرساخت‌های زیستی و رفاهی و تولید ثروت برای عموم مردم را نکته کانونی دفاع در مقابل جنگ اقتصادی دشمن دانستند و فرمودند: «تأمین معیشت مردم و ارتقاء زیرساخت‌های زیستی و رفاهی و تولید ثروت برای عموم مردم، نکته کانونی و نوعی دفاع و بلکه پیشروی چشمگیر در مقابل جنگ اقتصادی است.»
ایشان همچنین از تلاش اجتماعی مردم و واحدهای تولیدی و اصناف خدماتی قدردانی کردند و بر لزوم کمک نکردن به عملیات رسانه‌ای دشمن در خدشه به وحدت ملی تأکید کردند و فرمودند: «از پرداختن به نقاط ضعف بطور جدی خودداری کنند. در غیر این‌صورت امکان وصول دشمن به مقصودش وجود دارد.»
ایشان در بخشی از این پیام، از همسفر شدن ناشناس خود با مردم در تاکسی و شنیدن سخنان و انتقاد اقتصادی‌شان خبر دادند و فرمودند: «برداشت بنده در خیلی موارد موافق کلمات شما که معمولاً بشکل انتقادات مختلف مربوط به جهات اقتصادی و مدیریتی بیان میشد، بود… در پی این آموختن‌ها و شنیدن‌ها و سائر مطالعات، تلاشی به عمل آمده که نسخه علاجی کارساز و کارشناسی‌شده تدوین شود… و بزودی آماده عمل توسط مسئولین عالی همّت با همکاری همه آحاد ملت خواهد بود، انشاءالله تعالی.»
چگونه می‌توان از تنگه هرمز بهره اقتصادی برد؟ (۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵)
رهبر انقلاب در پیام روز ملی خلیج فارس ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، بر بهره‌گیری اقتصادی از مدیریت تنگه هرمز تأکید کردند و فرمودند: «قواعد حقوقی و اِعمال مدیریت جدید تنگه هرمز، آسایش و پیشرفت را به نفع همه‌ی ملت‌های منطقه رقم خواهد زد و مواهب اقتصادی آن، دل ملت را شاد خواهد کرد.» ایشان همچنین فرمودند که ملت ایران تمامی ظرفیت‌های هویتی، معنوی، انسانی، علمی، صنعتی و فناوری‌های پایه‌ای و نوین را سرمایه ملی خود فرض کرده و همچون مرزهای آبی، خاکی و هوایی، پاسدار آن خواهد بود.
نقش کارگر و معلم در جهاد اقتصادی چیست؟ (۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵)
رهبر انقلاب در پیام روز کارگر و روز معلم ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵، به طور مبسوط به مسائل اقتصادی و معیشتی کارگران و معلمان پرداختند. ایشان نقش کارگر را در نبرد اقتصادی و نقش معلم را در نبرد فرهنگی مهم دانستند و بر لزوم قدردانی عملی و نه فقط زبانی از این دو قشر تأکید کردند.
ایشان فرمودند: «قدردانی از تلاشهای این دو قشر باید عمیق‌تر و عملی‌تر از این حد باشد.» ایشان از مردم خواستند با اولویت دادن به مصرف کالاهای ساخت داخل، از کارگران مؤلّد پشتیبانی کنند و فرمودند: «با اولویت دادن به مصرف کالاهای ساخت داخل کشور از کارگران مؤلّد پشتیبانی نموده و بخصوص صاحبان کسب و کارهای آسیب دیده تا حدّ ممکن از تعدیل نیرو و جُداسازی نیروی کار خود…
اجتناب نمایند.» ایشان از دولت نیز خواستند در حد مقدور از این عمل خیرخواهانه حمایت کند.
افزایش جمعیت چه ارتباطی با اقتصاد دارد؟ (۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵)
رهبر انقلاب در پاسخ به نامه فعالان مردمی حوزه جمعیت ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، افزایش جمعیت را با قدرت اقتصادی و پیشرفت کشور مرتبط دانستند و فرمودند: «با پیگیری مجدّانه ی سیاست صحیح و حتمی افزایش جمعیت، ملت بزرگ ایران قادر خواهد بود، در آینده نقش آفرینی های بزرگ و جهش هایی راهبردی را تجربه کرده، قدمهای بلندی را در جهت خلق تمدن نوین ایران اسلامی بردارد.» ایشان همچنین بر تلاش روزافزون فعالان مردمی حوزه جمعیت و ترویج فرهنگ فرزندآوری تأکید کردند.
وظیفه مسئولان در قبال دغدغه‌های اقتصادی مردم چیست؟ (۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵)
رهبر انقلاب در پیام دومین سالگرد شهادت شهید رئیسی ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، با گرامیداشت شهدای خدمت، به وظایف مسئولان در قبال مسائل اقتصادی اشاره کردند و فرمودند: «امروز شکر نعمت انسجام ملت و دولت و تمامی دستگاه‌های جمهوری اسلامی، در تقویت انگیزه و خدمت مضاعف و مجاهدانه‌ی مسئولان، گره‌گشایی از مسائل و دغدغه‌های مردم خصوصاً در عرصه اقتصادی و معیشتی، حضورهای میدانی و مستقیم، و تعریف نقش جدّی برای مردم بعثت یافته در مسیر پیشرفت کشور و حرکت امیدوارانه به سوی آینده‌ی روشن است.»
اولویت‌های اقتصادی مجلس دوازدهم چیست؟ (۷ خرداد ۱۴۰۵)
رهبر انقلاب در پیام افتتاح مجلس شورای اسلامی ۷ خرداد ۱۴۰۵، اولویت‌های اقتصادی را برشمردند و فرمودند: «با همراهی قوای مجریه و قضائیه با تمرکز بر شعار اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی در سال ۱۴۰۵، ثبات اقتصادی، کاهش تورم، مدیریت نقدینگی، رونق تولید، اصلاح برنامه هفتم پیشرفت، و افزودن موارد مربوط به نوسازی و بازسازی خسارات جنگ تحمیلی دوم و سوم را دستورکار اصلی قرار داده و نقشه ی راه حرکت دولت و سایر بخش ها را در شرایط کنونی و دوران پسا جنگ ترسیم کنند.» ایشان همچنین بر لزوم تشخیص صحیح اولویت‌ها، آرای مبتنی بر مطالعات کارشناسی، زیست مردمی، فسادستیزی، ترجیح منافع ملی بر منافع جناحی و توجه به دیپلماسی پارلمانی تأکید کردند.
رهبر انقلاب در ادامه این پیام، با اشاره به زنجیره چالشهای اقتصادی، فرمودند: «مسلّماً آنچه ذیلاً بیان میگردد در کانون برنامه‌های دولت خدمتگزار یا به نوعی در فهرست اهداف آن قرار دارد و ذکر آن در این مقام صرفاً از باب یادآوری است. از جمله لزوم توجّه جدّی به زنجیره‌ی چالشهای اقتصادی ـ معیشتی از قبیل تورّم، بیکاری، مدیریت قیمتها و بازار کالا و خدمات و عنایت خاص به بعضی دیگر از عناصر حوزه‌ی اقتصاد از قبیل رشد، افزایش سرمایه‌گذاری و هدایت آن به سمت مفید و مورد نیاز، رونق تولید، اسقاط تدریجی دلار از طراز نقش آفرینی مهم و نهایتاً محور قرار دادن مجموعه سیاستهای اقتصاد مقاومتی است. کلید اصلی در این زمینه برای حلّ همه‌ی این امور در عنوان تکیه‌ی هر چه بیشتر به تولید داخلی دیده میشود.»
ایشان در ادامه، در مورد ضرورت تأمین کالاهای عمومی و تخصصی فرمودند: «برقراری حدّ کافی از وجود کالاهای عمومی و تخصّصی خود یک ضرورت قطعی است که با توجّه به آن، در مواردی که تولید داخل به حدّ کافی وجود نداشته باشد باید از واردات به‌طور صحیح و حکیمانه بهره برد.»
رهبر انقلاب سپس در مورد مدیریت هوشمند اقتصاد فرمودند: «طبعاً تشویق تولید و در عین حال مدیریت واردات و قیمتها میتواند منتهی به وضعیتی گردد که لکّه‌های تیره‌ای که در صفحه‌ی اقتصاد کشور خودنمایی میکنند به‌تدریج کوچک و کوچک‌تر شود تا آنگاه که به‌کلّی محو گردد. در این صحنه، گرچه رفتار دشمن در جنگ و پس از آن بی‌تأثیر نیست ولی مدیریت هر چه هوشمندتر اجزاء این عرصه و یاری جستن در بعضی از موارد از آحاد مردم و در بعضی دیگر از متخصّصین و فناوران و به فعلیّت رساندن ظرفیت‌های نو، کشور را به سمت بسط امور و آبادانی رهنمون میشود.»
ایشان در ادامه، با اشاره به جنگ اقتصادی و شناختی دشمن فرمودند: «دشمن قسم خورده‌ی این ملّت، سعی می‌کند این طور القاء کند که مسیر آبادانی و پیشرفت از تبعیت از او و خواسته‌های نابجایش می‌گذرد؛ در حالی که مشاهده‌ی آنچه او در ادوار گذشته حتّی سال‌ها قبل از انقلاب اسلامی بر سر این کشور و منابع آن آورده، خلاف این را نشان میدهد.»
رهبر انقلاب سپس در مورد بهره‌گیری از فناوریها و نوآوریهای نخبگان جوان فرمودند: «از جمله مسائل و موضوعات مهم، بکارگیری فناوریها و نوآوریهای پیشنهاد شده توسّط نخبگان جوان است. گاه استفاده‌ی به‌موقع از این مزیّت و ترک روال معمول و عادت‌های مرسوم در یک موضوع، جهش‌های مؤثری در مسیر ترقّی و تعالی کشور صورت میدهد. این امر در انواع شُعبِ تولید قدرت اعمّ از کشاورزی و صنعت و فرهنگ و تربیت، امور ارتباطاتی و اجتماعی قابل تصوّر است.»
ایشان در ادامه، بر لزوم رعایت وحدت و انسجام اجتماعی به عنوان پیش‌نیاز همه اقدامات اقتصادی تأکید کردند و فرمودند: «از جمله مسائل اساسی کشور که همیشه باید در مرکز توجّه دولت و دولتیان و همه‌ی مسئولین و اجزای حکومتی قرار داشته باشد، رعایت وحدت و مراقبت از انسجام اجتماعی است. هر اقدام در هریک از کلان‌عره‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، امنیتی، و اقتصادی باید با ملاحظه‌ی پیوست مربوط به انسجام اجتماعی صورت بگیرد.»
رهبر انقلاب در پایان این بخش، با هشدار نسبت به سخنان ناامیدکننده در فضای اقتصادی، فرمودند: «بی‌تردید هر سخن ناامیدکننده و تضعیف‌کننده‌ی انگیزه‌های ملّی و عمومی و هر نوع دوگانه‌سازی موهوم از قبیل جنگ با مذاکره، وفاق یا تندروی، سازش یا جنگ‌طلبی که در گذشته به مردم عزیزمان خسارت‌هایی بی‌واسطه یا با واسطه وارد ساخته، از این پس هم میتواند همان تأثیر را به جا بگذارد.»
ایشان همچنین در نکوهش برجسته‌سازی ضعف‌ها فرمودند: «ضعف و نقص و کمبود، نیازمند روایت و برجسته‌سازی نیست؛ بلکه نیازمند برنامه‌ریزی و اقدام برای رفع و حلِّ مشکل است.»
وظیفه قوه قضائیه در مبارزه با مفاسد اقتصادی چیست؟ (۷ تیر ۱۴۰۵)
رهبر انقلاب در پیام به مناسبت هفته قوه قضائیه ۷ تیر ۱۴۰۵، به موضوع مبارزه با مفاسد اقتصادی و احقاق حقوق عامه پرداختند و فرمودند: «شأن قوّه ی قضائیه در نظام جمهوری اسلامی ایران، پاسداری از حقوق مردم و احیاء حقوق عامّه و آزادیهای مشروع، مبارزه با مفاسد، اجرای عدالت، و اقامه ی حدود الهی و نظارت بر اعمال قانون است.» ایشان خواستار آن شدند که مردم آثار مثبت تحول قضائی را در زندگی روزمره خود در قاطعیت مقابله با انواع مفاسد، کاهش تضییع حقوق، سرعت رسیدگی، ارتقاء سلامت و اتقان آراء قضات و دسترسی آسان‌تر به شاخص‌های عدالت مشاهده کنند. ایشان همچنین بر لزوم رسیدگی به حقوق تضییع‌شده ملت در اثر جنایات مجرمان بین‌المللی بخصوص در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ تأکید کردند.
رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیام‌های خود، ضمن ترسیم نقشه راه اقتصادی کشور، بر این نکته تأکید دارند که موفقیت در این جهاد اقتصادی، تنها با وحدت و انسجام ملی ممکن است. ایشان اقتصاد مقاومتی را نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای عبور از شرایط حساس کنونی می‌دانند و معتقدند که با تلاش بی‌وقفه برای رسیدن به ایران قوی، می‌توان بر دشمنان پیروز شد.