طرح ۸۷ هزار تومانی بنزین از کجا کلید خورد؟

صنعت مالی ـ حسین بوذری؛ اقتصاد ایران در ماه‌های اخیر با چالش‌های متعددی روبه‌رو بوده است؛ از نوسانات ارزی و فشارهای ناشی از تحریم‌ها گرفته تا تورمی که بر سفره‌های مردم سنگینی می‌کند.

در چنین فضایی، هر تصمیم اقتصادی کلان ازجمله تصمیم مهم و حیاتی افزایش قیمت بنزین که مستقیم بر سفره مردم اثر می‌گذارد حتی اگر با بهترین نیت طراحی شده باشد، می‌تواند آثار عمیقی بر معیشت شهروندان بر جای گذارد.

یکی از حساس‌ترین و بحث‌برانگیزترین موضوعات این روزها، طرح افزایش قیمت بنزین و فروش ارزی آن با نرخ پالایشگاهی است؛ طرحی که در صورت اجرا، نه‌تنها بر هزینه حمل‌ونقل و انرژی، بلکه به‌واسطه اثرگذاری بر زنجیره قیمت سایر کالاها، بر تمام ابعاد زندگی روزمره مردم تأثیر می‌گذارد.

در چنین شرایطی، پرسش از نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی، به‌‌خصوص اعضای کمیسیون اقتصادی که وظیفه نظارت و هدایت سیاست‌های مالی و اقتصادی کشور را بر عهده دارند، این است که آیا اصلاح قیمت حامل‌های انرژی، به‌‌خصوص بنزین در این برهه حساس اقتصادی راهگشاست؟ آیا راهکارهای جایگزینی همچون مقابله با قاچاق سوخت و بازگرداندن ارزهای صادراتی نمی‌تواند بار مالی دولت را بدون فشار بر مردم جبران کند که به سمت افزایش قیمت بنزین پیش رفته‌ایم؟ و در نهایت، موضع مجلس و نمایندگان مردم در قبال این طرح چیست؟

خبرنگار سرویس اقتصادی صنعت مالی در گفت‌وگوی اختصاصی با دکتر فاطمه مقصودی نماینده مردم بروجرد در مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون اقتصادی مجلس به این پرسش‌ها و ابهامات دیگر در حوزه سیاست‌گذاری انرژی پاسخ داده‌ است.

این گفت‌وگو فرصتی است برای شفاف‌سازی مواضع قوه مقننه در یکی از حساس‌ترین پرونده‌های اقتصادی کشور؛ پرونده‌ای که سرنوشت آن می‌تواند معادلات معیشتی و اجتماعی سال آینده را رقم بزند.

صنعت مالی: با سلام و ادب، سپاس از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید، اجازه می‌خواهم گفت‌وگو را با مهم‌ترین پرسش روز آغاز کنم. اخیراً طرحی درباره بنزین با نرخ ۸۷ هزار تومانی و همچنین بحث فروش بنزین به صورت ارزی با نرخ پالایشگاهی مطرح شده است. پیش از هر چیز بفرمایید که این طرح برای نخستین بار از سوی چه شخص یا نهادی مطرح شده است؟

مقصودی: همان‌طور که مستحضرید، موضوع افزایش قیمت بنزین و نیز فروش ارزی بنزین با نرخ پالایشگاهی، یکی از مباحث جدی و پرتکرار در حوزه اقتصادی کشور است و این طرح در واقع نخستین بار از سوی برخی مسئولان و نمایندگان مجلس شورای اسلامی مطرح شده و در محافل کارشناسی و جلسات تخصصی مورد بررسی و تبادل‌نظر قرار گرفته است.

صنعت مالی: با توجه به شرایط اقتصادی و معیشتی که کشور در حال حاضر با آن مواجه است، به نظر شما آیا اجرای این طرح و افزایش قیمت بنزین در شرایط کنونی تصمیم درستی است؟ آیا امکان پذیرش و اقناع افکار عمومی در این باره وجود دارد؟

مقصودی: اجازه بدهید صریح و شفاف عرض کنم. با توجه به شرایط حاکم بر کشور و وضعیت معیشتی مردم عزیزمان، هرگونه افزایش قیمت که مردم را قانع نسازد و نتواند اقناع عمومی ایجاد کند، به اعتقاد بنده اقدام درستی نخواهد بود. این نکته بسیار حائز اهمیت است که بنزین صرفاً یک حامل انرژی نیست، بلکه کالایی است که تأثیر مستقیم و گسترده‌ای بر قیمت سایر کالاها و خدمات دارد. بنابراین، هرگونه افزایش در قیمت بنزین می‌تواند موجی از تورم و گرانی را در جامعه ایجاد کند که در شرایط فعلی، توان تحمل آن را نداریم.

صنعت مالی: شما به تأثیر بنزین بر سایر کالاها اشاره کردید. با این حساب، آیا به جای افزایش قیمت بنزین، راهکارهای جایگزینی برای تأمین منابع مالی دولت و کنترل مصرف وجود ندارد؟ به عنوان مثال، آیا نمی‌شود از محل مقابله با قاچاق سوخت و بازگرداندن ارزهای حاصل از صادرات، درآمدهای لازم را تأمین کرد؟

مقصودی: بله، این پرسش بسیار به‌جاست و دقیقاً به همان نکته‌ای اشاره دارد که در جلسات کارشناسی نیز بارها بر آن تأکید شده است. به‌طور قطع، می‌توان از مسیرهای جایگزین برای تأمین منابع مالی دولت بهره برد. مقابله جدی و مؤثر با پدیده قاچاق سوخت، بازگرداندن ارزهای حاصل از صادرات، ساماندهی سهمیه‌بندی و اصلاح سازوکار عرضه و تقاضا، همگی از جمله راهکارهایی هستند که می‌توانند بخش قابل توجهی از بار مالی سنگینی که اکنون بر دوش دولت است را جبران کنند، بدون آن‌که فشاری مضاعف بر معیشت مردم وارد شود.

صنعت مالی: اشاره کردید که طرح‌ها و برنامه‌هایی در جلسات مختلف وجود دارد. آیا ممکن است به صورت مصداقی توضیح دهید که این برنامه‌ها چه محورهایی را در بر می‌گیرند تا مردم نسبت به وجود راهکارهای جایگزین اطمینان بیشتری پیدا کنند؟

مقصودی: بله، در جلسات متعددی که برگزار می‌شود و توضیحاتی که همکاران و کارشناسان ارائه می‌دهند، بر چند محور اساسی تأکید شده است. نخست، ساماندهی و کنترل جدی قاچاق سوخت که متأسفانه رقم قابل توجهی از منابع کشور را به خود اختصاص داده است. دوم، بازگرداندن ارزهای حاصل از صادرات به چرخه رسمی اقتصاد کشور. سوم، اصلاح الگوی تخصیص سهمیه و جلوگیری از انحرافات و سوءاستفاده‌هایی که در این حوزه وجود دارد. این راهکارها در مجموع می‌توانند بخش عمده‌ای از بار مالی دولت را جبران کنند و نیازی به تحمیل فشار مضاعف بر مردم نباشد.

صنعت مالی: با توجه به همه آنچه که گفتید، موضع مجلس شورای اسلامی و نمایندگان نسبت به طرح افزایش نرخ بنزین چیست؟ آیا چشم‌اندازی برای بررسی و تصویب آن وجود دارد؟

مقصودی: بنده از طرف خودم صحبت می‌کنم، اما می‌توانم به صراحت بگویم که قاطبه نمایندگان مجلس شورای اسلامی مخالف این طرح افزایش قیمت هستند و دلیل این مخالفت نیز کاملاً روشن است؛ شرایط معیشتی مردم، وضعیت اشتغال، قدرت خرید و دشواری‌های اقتصادی که امروز جامعه با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند، اجازه اجرای چنین طرحی را در شرایط فعلی به ما نمی‌دهد.

صنعت مالی: به عنوان پرسش پایانی، بفرمایید که آیا طرح افزایش قیمت بنزین به‌طور کامل از دستور کار خارج شده یا احتمال بازگشت آن در آینده وجود دارد؟\

مقصودی: بله، به اعتقاد من در شرایط فعلی، اجرای این طرح منتفی است؛ مگر آن‌که دولت تصمیم دیگری اتخاذ کند. اما باید تأکید کنم که تا زمانی که افکار عمومی و مردم عزیز کشورمان درباره ضرورت چنین اقدامی اقناع نشوند و شرایط معیشتی بهبود نیابد، ما در مجلس با هرگونه افزایش قیمت بنزین مخالف خواهیم بود.

بنزین کالایی اثرگذار بر سایر کالاهاست و در شرایطی که جامعه با تورم و گرانی دست‌وپنجه نرم می‌کند، تحمیل بار جدید بر دوش مردم به هیچ وجه پذیرفتنی نیست.