گواهی سپرده ارزی ویژه سرمایه‌گذاری با سقف ۵۰ میلیون یورو تصویب شد
بانک مرکزی در مصوبه جدید خود، هرگونه تسویه ریالی گواهی سپرده ارزی ویژه سرمایه‌گذاری را ممنوع اعلام کرد.
به گزارش صنعت مالی، هیئت عالی بانک مرکزی در شصت و نهمین جلسه نهم تیر ماه 1405، گواهی سپرده مدت دار ارزی ویژه سرمایه‌گذاری (خاص) را به تصویب رساند. این ابزار مالی جدید با هدف تجهیز منابع ارزی اشخاص حقوقی و هدایت آن به سمت تامین مالی طرح‌های مولد اقتصادی طراحی و اجرای آن به مرکز مبادله ایران به عنوان نماینده بانک مرکزی سپرده شده است.
بر اساس مصوبه جدید، این گواهی با سقف 50 میلیون یورو برای هر طرح مشخص و با سررسید حداکثر 4 ساله صادر می شود. نوع ارز قابل استفاده در این طرح، یورو یا معادل آن به سایر ارزهای معتبر است و سود آن بصورت قطعی و بر اساس عقود مبادله‌ای تعیین می‌شود. نرخ سود و مقاطع پرداخت آن با پیشنهاد عامل و تأیید کمیسیون تسهیلات ارزی بانک مرکزی تعیین خواهد شد.
ارکان پنج‌گانه اجرایی طرح مشخص شدند
بر اساس دستورالعمل ابلاغی، اجرای این طرح دارای 5 رکن اصلی است که هر یک وظایف مشخصی را بر عهده دارند. عاملی که مؤسسه اعتباری با مجوز بانک مرکزی است، مسئولیت افتتاح سپرده، صدور گواهی و بازخرید آن را بر عهده دارد. ضامن نیز که باید مؤسسه اعتباری باشد، بازپرداخت اصل مبلغ و سود سپرده را در سررسید تضمین می‌کند.
شخص حقوقی برای تامین مالی ارزی طرح سرمایه ثابت یا سرمایه در گردش درخواست ایجاد سپرده می دهد و سرمایه‌گذار شخص حقوقی دیگری است که با افتتاح حساب نزد مؤسسه اعتباری، اقدام به خرید گواهی می‌کند.
متعهد خرید که شخص حقوقی است، خرید حجم مشخصی از گواهی را که در مهلت مقرر به فروش نرسیده است، تعهد می‌کند.
عامل و ضامن هر دو به پیشنهاد متقاضی و با تأیید کمیسیون تسهیلات ارزی تعیین می شوند و متعهد خرید نیز به همین ترتیب انتخاب خواهد شد. این ساختار به گونه ای طراحی شده که نظارت کامل بر فرآیند صدور و ایفای تعهدات امکان‌پذیر باشد. عامل و ضامن باید الزاما یک موسسه اعتباری باشد.
وظایف اجرایی مرکز مبادله ایران
مهم‌ترین هدف، فراهم سازی بستر لازم برای تجهیز منابع ارزی اشخاص و بکارگیری آن در تأمین مالی ارزی طرح‌های مشخص است.
مرکز مبادله به عنوان نماینده بانک مرکزی، وظایف اجرایی این طرح را بر عهده دارد که از جمله آنها می‌توان به دریافت و ارسال مکاتبات با ارکان صدور گواهی، تهیه گزارش‌های کارشناسی، پایش فرآیند صدور و ایفای تعهدات متعهد خرید، بررسی گزارش‌ها تا زمان سررسید و ارائه گزارش تخلفات ارکان به بانک مرکزی اشاره کرد. این مرکز مسئولیت آماده‌سازی زیرساخت‌های فنی مرتبط با صدور گواهی را نیز بر عهده دارد.
تاکید بر تسویه ارزی و ممنوعیت تبدیل به ریال
یکی از مهم‌ترین مفاد این دستورالعمل، ممنوعیت کامل تبدیل ارز حاصل از صدور گواهی به ریال توسط متقاضی، عامل و ضامن است. بر اساس ماده 15 دستورالعمل، سپرده‌گذاری و خرید گواهی توسط سرمایه‌گذار، بازخرید گواهی و تسویه ارز حاصل از آن، صرفاً بصورت ارزی انجام می‌شود و هرگونه تسویه ریالی ممنوع اعلام شده است.
نحوه و کیفیت تسویه ارزی نیز بصورت اسکناس یا حواله و متناسب با نوع ارز سپرده‌گذاری شده توسط سرمایه‌گذار تعیین می‌شود.
سپرده‌گذاری صرفا از محل درآمدهای ارزی غیرصادراتی، منابع ارزی مازاد بر تعهدات ارزی صادراتی یا ارزهای با منشاء خارجی امکان‌پذیر است و سپرده‌گذاری از محل منابع ارزی مشمول رفع تعهد ارزی صادراتی به صراحت ممنوع شده است. سرمایه گذاران می توانند از طریق تحویل ارز اسکناس یا حواله ارزی به عامل، نسبت به سپرده‌گذاری اقدام کنند.
در مورد مبالغ مانده کمتر از 50 واحد ارز در هنگام پرداخت اسکناس با قبول سرمایه‌گذار این مبالغ بصورت ریالی تسعیر یا ارزی در حساب ارزی سرمایه‌گذار نگهداری می‌شود. عامل همچنین می تواند در صورت درخواست سرمایه‌گذار، مانده ارزی کمتر از 50 واحد ارز را با نرخ ارز اسکناس بازار ارز مسافری مرکز مبادله خریداری کند.
تامین منابع مالی و تضمین بازگشت اصل و سود
بر اساس ماده 23 دستورالعمل، تامین منابع مالی ارزی جهت پرداخت سود سپرده و بازپرداخت اصل مبلغ بازخرید گواهی در سررسید از 3 محل مجاز اعلام شده که شامل درآمدهای ارزی متقاضی، درآمدهای ارزی سهامداران متقاضی و درآمدهای ارزی شرکت های هم گروه متقاضی می‌شود.
متقاضی موظف است حداقل 10 روز کاری قبل از تاریخ های مقرر، نسبت به واریز ارز با منشاء خارجی قابل نقل و انتقال به حساب عامل اقدام کنند و در صورت عدم ایفای تعهدات، ضامن مکلف است در تاریخ‌های مقرر نسبت به تسویه تعهدات ایفا نشده بصورت ارزی اقدام کند.
ضامن پس از ایفای تعهد، حداکثر ظرف مدت 10 روز کاری باید مراتب را به مرکز مبادله گزارش دهد. در صورت تأخیر متقاضی در ایفای تعهدات، وجه التزامی به ازای هر روز تاخیر و متناسب با دوره زمانی تأخیر، معادل نرخ سود سالیانه به علاوه بصورت ارزی محاسبه و دریافت خواهد شد.
این ساز و کار تضمین کننده بازگشت اصل و سود سپرده توسط بانک ها است و امنیت دارایی سرمایه‌گذاران را به طور کامل تأمین می‌کند.
قواعد مهم برای تبدیل ارز
بانک مرکزی تمهیدات لازم را برای تبدیل حواله ارزی قابل نقل و انتقال به ارز اسکناس و بالعکس تا سقف معینی و بدون دریافت هزینه برای عامل فراهم کرد. همچنین فروش مجدد گواهی بازخرید شده توسط عامل با رعایت نرخ تعیین شده تا تاریخ سررسید بلامانع اعلام شده است. گواهی با نام صادر می‌شود و قابل بازخرید قبل از سررسید است اما غیرقابل انتقال به غیر خواهد بود.
مستندات قانونی برای سرمایه‌گذاران معتبر اعلام شد
طبق ماده 28 دستورالعمل، مستندات مربوط به دریافت سود سپرده و اصل مبلغ ناشی از بازخرید گواهی برای سرمایه‌گذار از اعتبار قانونی برخوردار است. این مستندات به عنوان صورتحساب معتبر موضوع ماده دو مکرر قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز و همچنین سند مثبته موضوع ماده دو قانون مبارزه با پولشویی محسوب می‌شود.
این امر به سرمایه‌گذاران اطمینان می‌دهد که مدارک دریافتی از اعتبار قانونی لازم برای اثبات معاملات و تراکنش‌های ارزی برخوردار است.
کارمزد عامل و متعهد خرید بصورت ارزی پرداخت می شود و شرایط و میزان دریافت کارمزدها پس از تصویب کمیسیون تسهیلات به بانک ها ابلاغ خواهد شد.
متقاضی نیز موظف است در فواصل زمانی 3 ماهه تا زمان سررسید، گزارش وضعیت طرح مشخص تأمین سرمایه ثابت یا سرمایه در گردش را به مرکز مبادله ارائه دهد. این گزارش دهی مستمر، امکان پایش دقیق پیشرفت طرح‌ها و اطمینان از مصرف صحیح منابع ارزی را فراهم می‌کند.
در نهایت، تخلفات عامل و ضامن از مقررات ارزی در چهارچوب ماده 23 قانون بانک مرکزی مصوب 1402 مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت.
منبع: تسنیم
بیشتر بخوانید: